Thư Hai, ngày 07/09/2026 20:18 | HOTLINE : 0906.18.1357 | Email: bbt.giaothong360@gmail.com
Liên hệ quảng cáo: 0906.18.1357
Giao thông

Đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam: Lựa chọn phương án nào?

Quang Toàn - 09:50 30/11/2023 GMT+7

Trước ý kiến của các bộ, ngành về dự thảo Đề án chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam vừa được Bộ Giao thông vận tải trình Thường trực Chính phủ, chiều 29/11, trao đổi với phóng viên TTXVN, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Danh Huy cho biết sẽ tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành để hoàn thiện, quá đó tối ưu Đề án trước khi báo cáo Ban chỉ đạo và Tổ tư vấn dự án đường sắt.

Chú thích ảnh
Chuyến tàu Bắc - Nam xuất phát tại ga Hà Nội. Ảnh tư liệu: Huy Hùng/TTXVN

Theo tìm hiểu của phóng viên TTXVN, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam tập trung vào 3 kịch bản chính:

Kịch bản 1, đầu tư xây dựng mới tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đường đôi, khổ ray 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 17 tấn/trục, chỉ khai thác tàu khách. Tuyến đường sắt Bắc Nam hiện hữu được nâng cấp để chuyên chở hàng, chở khách du lịch và khách chặng ngắn. Tổng vốn đầu tư kịch bản này khoảng 67,32 tỷ USD.

Kịch bản này có ưu điểm chi phí giải phóng mặt bằng và chi phí đầu tư thấp hơn hai phương án khác, nhưng không có khả năng tăng công suất nếu nhu cầu vận tải hàng hóa trên tuyến đường sắt hiện hữu quá tải.

Kịch bản 2, xây dựng mới tuyến đường sắt Bắc Nam đường đôi, khổ ray 1.435 mm, tốc độ thiết kế 200 - 250 km/h, tải trọng 22,5 tấn/trục, khai thác chung tàu khách và hàng. Tuyến đường sắt Bắc Nam hiện hữu được hiện đại hóa để chuyên chở hàng, chở khách du lịch và khách chặng ngắn. Tổng vốn đầu tư khoảng 72,02 tỷ USD.

Ưu điểm của kịch bản này là vận chuyển cả hành khách và hàng hóa trên cùng tuyến. Kết nối liên vận quốc tế thuận lợi, song tốc độ lưu thông thấp.

Kịch bản 3, đầu tư tuyến đường sắt Bắc Nam đường đôi, khổ ray 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 22,5 tấn/trục, khai thác tàu chở khách và dự phòng cho chở hàng khi có nhu cầu. Tuyến đường sắt hiện hữu nâng cấp để chuyên chở hàng, chở khách du lịch và khách chặng ngắn. Tổng vốn đầu tư dự án 68,98 tỷ USD.

Kịch bản này nếu đầu tư hạ tầng, thiết bị, phương tiện để khai thác tàu hàng chạy Bắc - Nam thì vốn đầu tư dự án khoảng 71,69 tỷ USD.

Ưu điểm của kịch bản 3 là tàu vận tải riêng hành khách nên tốc độ cao, tiện nghi, an toàn, có khả năng cạnh tranh với phương tiện khác. Tuy nhiên, nhược điểm là chi phí đầu tư cao, chênh lệch tốc độ giữa tàu khách với tàu hàng càng lớn làm giảm năng lực thông qua.

Đáng chú ý, trong dự thảo Đề án chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Bộ Giao thông Vận tải đề xuất lựa chọn kịch bản 3 để thực hiện đầu tư.

Góp ý cho dự thảo Đề án này, một số bộ, ngành nhất trí với chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam theo tinh thần Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 17/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Kết luận số 49-KL/TW ngày 28/2/2023 của Bộ Chính trị về định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị, thành viên Ban chỉ đạo xây dựng, thực hiện Đề án, thống nhất đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam theo kịch bản 3. Tuy nhiên, người đứng đầu ngành xây dựng cho rằng, chi phí đầu tư đường sắt Bắc - Nam lên tới hàng chục tỷ USD và để đảm bảo tính khả thi của Đề án, Bộ Giao thông vận tải cần bổ sung các căn cứ pháp lý để đề xuất sơ bộ tổng vốn đầu tư.

Trong khi đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, 3 kịch bản Bộ Giao thông vận tải đưa ra còn chưa phù hợp.

“Trên cơ sở nghiên cứu bài học các nước trên thế giới, đặc biệt các nước có điều kiện tương đồng với Việt Nam về quy mô kinh tế, điều kiện tự nhiên, xã hội, Bộ Giao thông Vận tải thực hiện rà soát và hoàn thiện lại các kịch bản. Từ đó cung cấp cơ quan thẩm định đầy đủ thông tin để xem xét trình cấp có thẩm quyền lựa chọn kịch bản đầu tư phù hợp với điều kiện Việt Nam, đảm bảo hiệu quả đầu tư”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư ý kiến.

Sau khi nghiên cứu, phân tích, đánh giá, nhiều chuyên gia, nhà khoa học nhận thấy kịch bản 3 hoàn toàn không khả thi, không đáp ứng được yêu cầu đặt ra của Kết luận số 49-KL/TW của Bộ Chính trị cũng như không đáp ứng được yêu cầu của Ban cán sự Đảng Chính phủ tại Kết luận số 1209-KL/BCSĐCP ngày 6/10/2022.

Các chuyên gia cho rằng, thế giới có đường sắt tốc độ cao chuyên dùng cho chở khách, tốc độ đạt tới 350km/h tải trọng trục 17 tấn, nhưng không ở đâu có đường sắt tốc độ cao khai thác hỗn hợp, cả tàu khách và tàu hàng với tải trọng trục 22,5 tấn, trong khi tốc độ các đoàn tàu khách lại trên 300km/h vì không đảm bảo được năng lực thông qua và an toàn chạy tàu. Vì vậy, nếu chủ trương thực thi theo kịch bản 3 (đầu tư tuyến đường sắt Bắc Nam đường đôi, khổ ray 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 22,5 tấn/trục) sẽ là một thử nghiệm hết sức tốn kém, đầy rủi ro và gây ra nhiều hệ lụy đối với nền kinh tế - xã hội đất nước.

PGS.TS Doãn Minh Tâm, Nghiên cứu viên cao cấp chuyên ngành giao thông cho biết, hoàn toàn nhất trí chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, nhưng nên chỉ tập trung lựa chọn theo 2 phương án, đó là không đầu tư xây dựng ngay đường sắt cao tốc thiết kế 350 km/h mà chỉ lựa chọn đầu tư xây dựng đường sắt tốc độ cao với vận tốc thiết kế là 200-250 km/h đi riêng hoặc đường sắt tiêu chuẩn tốc độ thiết kế 150 km/h đi chung.

Còn theo PGS.TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư, công trình giao thông (Varsi), hiện chỉ có 4 nước là Nhật Bản, Đức, Ý và Tây Ban Nha làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao 350 km/h. Để sản xuất đường ray, Nga cũng không làm được. Trung Quốc mới bắt đầu tiếp cận và đang từng bước làm chủ công nghệ này.

"Đương nhiên Việt Nam chưa thể làm chủ công nghệ, nhưng chúng ta phải tiếp cận, từ mua công nghệ lõi tới từng bước làm chủ công nghệ lõi. Mặc dù chưa đủ sức vươn tới tốc độ 400 - 450 km/h, song phải phấn đấu, chuẩn bị từ bây giờ cả về vật lực và nhân lực cũng như có chính sách rõ ràng để tiến tới làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ trên 300 km/giờ trong tương lai", PGS.TS Trần Chủng chia sẻ.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý Bộ Giao thông vận tải cần phân tích kỹ lưỡng kịch bản 3 dựa trên 2 yếu tố: cơ sở khoa học và thực tiễn các bài học trên thế giới. Cụ thể, về cơ sở khoa học, đầu tiên phải tính toán nhu cầu. Tuyến đường sắt cao tốc đầu tư để phục vụ ai, phục vụ cái gì. Đặc điểm địa hình nước ta dài, theo chiều dọc, lượng hàng hóa chuyên chở từ TP Hồ Chí Minh - Hà Nội với tốc độ nhanh như vậy có thật sự nhiều không? Trên cơ sở nhu cầu mới tính toán tiếp điều kiện yêu cầu kỹ thuật bởi làm tuyến đường sắt cao tốc đảm bảo chở hàng đòi hỏi phải tăng tải trọng trục, tính toán kích thước đường ray, kích thước tàu, qua hầm, cầu… khiến tổng chi phí đầu tư tăng lên rất nhiều.

Nhiều nơi trên thế giới đã, đang đầu tư đường sắt cao tốc chạy 300 - 350 km/h như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Indonesia chỉ chở hành khách, không kết hợp chở hàng hóa. Tuyến đường sắt cao tốc chuẩn bị đầu tư ở Ấn Độ cũng chọn phương án này. Chỉ có một nước sử dụng tàu chạy hỗn hợp là Đức vận hành tàu ở tốc độ 250 km/h.

Câu chuyện đội vốn, chậm tiến độ của các dự án đầu tư công trọng điểm; trong đó có ngành giao thông không phải là mới mà vấn đề này đã được các cơ quan báo chí, cử tri, đại biểu Quốc hội đề cập nhiều lần thời gian qua. Do đó, dự án tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam được xem là dự án lớn nhất từ trước tới nay cần được xem xét, đánh gia tỷ mỉ, cẩn trọng, khoa học để tránh lặp lại câu chuyện đội vốn, không khả thi, hay lãng phí cho xã hội cũng như thời gian triển khai kéo dài.

Hiện nay, dự án vẫn đang trong quá trình bàn thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, TTXVN sẽ tiếp tục cập nhật các ý kiến để các cơ quan chức năng xây dựng được Đề án chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam một cách tối ưu và hiệu quả.

  • An toàn giao thông: Vì sao người dân vẫn vi phạm dù đã hiểu luật?

    Trong nhiều năm qua, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông được triển khai rộng khắp, từ trường học, cơ quan, doanh nghiệp đến các phương tiện truyền thông. Nhiều quy tắc giao thông đã trở thành kiến thức quen thuộc với phần đông người tham gia giao thông. Tuy nhiên, trên thực tế, các hành vi vượt đèn đỏ, đi sai làn, sử dụng điện thoại khi điều khiển phương tiện, vi phạm quy định về nồng độ cồn… vẫn diễn ra hằng ngày.
  • Văn hóa giao thông: Hiểu sao để đi đúng và những quy định pháp luật áp dụng thực tế

    Trong giao thông đô thị, không ít tranh cãi bắt đầu từ câu hỏi: “Làn đường này, xe tôi có được đi không?”. Thực tế tại TP Hồ Chí Minh, trên các tuyến đường như Quốc lộ 13, Phạm Văn Đồng, Mỹ Phước – Tân Vạn và nhiều tuyến giao thông khác cho thấy, việc sử dụng làn đường không chỉ là câu chuyện hiểu đúng quy định pháp luật mà còn phản ánh ý thức và văn hóa của người tham gia giao thông. Khi biển báo, vạch kẻ đường và quy định về làn đường chưa được nhận diện, tuân thủ đúng, những cách hiểu chủ quan, thậm chí cố tình “lách luật”, rất dễ biến thành hành vi gây cản trở, xung đột và mất an toàn giao thông.
  • Xe ba gác ở thành phố Hồ Chí Minh: Bài toán cân bằng giữa mưu sinh và đảm bảo an toàn giao thông

    Trên nhiều tuyến đường của TP.HCM như Bình Long, Tân Hương, Mã Lò hay khu vực Phú Thọ Hòa, hình ảnh những chiếc xe ba gác chở đầy sắt thép, gạch, cát, xi măng… len lỏi giữa dòng xe đông đúc đã trở nên quen thuộc. Đằng sau những chuyến xe ấy là câu chuyện mưu sinh của nhiều người lao động, nhưng cũng là nỗi lo thường trực về nguy cơ mất an toàn giao thông.
  • Kiểm tra, rà soát hoạt động thu phí điện tử đường bộ

    Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan kiểm tra, rà soát, chấn chỉnh vi phạm (nếu có) trong hoạt động thu phí điện tử và các ứng dụng trên nền tảng ứng dụng thu phí điện tử của các đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí điện tử không dừng.
  • Người dân có thể nộp phạt nguội trực tuyến

    Theo đề xuất mới của Cục Cảnh sát giao thông (CSGT), camera khi phát hiện vi phạm giao thông sẽ tự động gửi thông báo phạt nguội đến chủ xe trong vòng 2 tiếng. Sau đó, cá nhân, tổ chức liên quan xác nhận đồng ý hoặc không đồng ý đối với vi phạm đó.
  • Việt Nam đặt mục tiêu quản lý 100% cao tốc bằng AI vào năm 2030

    Bộ Xây dựng vừa ban hành kế hoạch triển khai Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ (ITS Core) giai đoạn 2026-2030. Đây là bước đi chiến lược nhằm hình thành nền tảng số cốt lõi để quản lý, điều phối giao thông trên toàn mạng lưới cao tốc quốc gia.
  • 5 tuyến cao tốc sẽ thu phí từ ngày 14/8

    5 dự án thành phần đầu tư công thuộc Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 gồm các đoạn: Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong và Vân Phong - Nha Trang sẽ được Cục Đường bộ Việt Nam tổ chức thu phí sử dụng đường bộ cao tốc kể từ 14 giờ 00’ phút ngày 14/8/2026.
  • Sự cố drone khiến 73 chuyến bay bị ảnh hưởng

    Sự cố 2 lần phát hiện phương tiện bay không người lái (UAV/drone) trong khu vực Tân Sơn Nhất chiều tối 11/8 đã ảnh hưởng trực tiếp đến 73 chuyến bay, khiến hàng loạt tàu bay phải bay chờ, chuyển hướng hạ cánh hoặc hoãn giờ cất cánh.
  • Xe Jeep khám phá Hà Nội: Sức hút trải nghiệm và bài toán du lịch xanh

    Những chiếc xe Jeep và UAZ hoán cải với thiết kế mang đậm phong cách địa hình đã trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, mang đến cho du khách góc nhìn mới khi khám phá Hà Nội. Tuy nhiên, bên cạnh sức hút về trải nghiệm, loại hình này cũng đặt ra không ít vấn đề liên quan đến an toàn giao thông, tiêu chuẩn phương tiện, phát thải và định hướng phát triển du lịch xanh của Thủ đô.
  • Nhiều loại phương tiện dự kiến bắt buộc phải lắp thiết bị giám sát

    Tại dự thảo Nghị định quy định về thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện giao thông đường bộ, Bộ Công an quy định ô tô kinh doanh vận tải, ô tô đầu kéo, xe cứu thương, xe cứu hộ giao thông, xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái, hình ảnh khoang chở khách.
  • Vụ lật ca nô tại Phú Quốc: Thủ tướng yêu cầu khẩn trương điều tra nguyên nhân

    Một vụ tai nạn giao thông đường thủy xảy ra chiều 11/7 tại vùng biển Phú Quốc (tỉnh An Giang) đã khiến 15 du khách nước ngoài thiệt mạng (21 người được cứu sống). Thủ tướng Chính phủ đã ban hành công điện chỉ đạo khẩn trương khắc phục hậu quả, điều tra làm rõ nguyên nhân và xử lý nghiêm các vi phạm (nếu có).