Bộ Tài chính cho biết, ở nước ta, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, chất lượng môi trường không khí tại các thành phố lớn, một số khu công nghiệp, làng nghề đang ngày càng suy giảm, tác hại nghiêm trọng đến sức khoẻ cộng đồng, thiệt hại cho nền kinh tế, đe dọa tới môi trường.
Hiện ô nhiễm môi trường không khí, nhất là tại các đô thị lớn đang có xu hướng ngày càng gia tăng, có thời điểm chất lượng ô nhiễm môi trường không khí ở mức báo động. Một trong những nguyên nhân của tình trạng này là do hoạt động xả khí thải của các cơ sở xả thải và phương tiện giao thông vận tải.
Trước thực trạng trên, việc xây dựng Nghị định về phí bảo vệ môi trường đối với khí thải là cần thiết. Điều này phản ánh chủ trương của Đảng và Chính phủ, đồng thời hoàn thiện hệ thống pháp luật phí để phù hợp với thực tiễn và từng bước tăng cường ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.
Do đây là chính sách mới, để có cơ sở tính toán số phí, nguồn thải nộp phí, phải xác định được khối lượng chất gây ô nhiễm. Trước mắt, Bộ Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ quy định với các đơn vị như sản xuất gang thép, luyện kim, than cốc, hóa chất vô cơ cơ bản, phân bón vô cơ và hợp chất nitơ, lọc hóa dầu, nhiệt điện, xi măng phải nộp phí này.
Về mức thu phí, Bộ Tài chính cho rằng để tạo thuận lợi, tránh phát sinh các chi phí khác, mức phí và đơn vị thu nên tương tự với thu phí nước thải công nghiệp (quy định tại Nghị định 53).
Bộ Tài chính trình Chính phủ quy định xây dựng mức phí gồm 2 mức. Cụ thể, phí cố định thu đối với mọi cơ sở xả khí thải, để bảo đảm chi phí xử lý các chất nằm ngoài 4 chất (bụi tổng, NOx, SOx, CO) và phí biến đổi thu bổ sung với các cơ sở phải quan trắc khí thải (thu đối với 4 chất: bụi tổng, NOx, SOx, CO).
Mức phí cố định là 3 triệu đồng một năm, được quy định theo năm, cũng có thể nộp theo quý. Với phí biến đổi, trên cơ sở đề xuất của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài chính đề xuất khoảng 500 - 800 đồng trên một tấn khí thải. Cơ quan thu phí là ngành Tài nguyên và Môi trường.
Bộ Tài chính tính toán khoản thu mới nếu được thực hiện sẽ giúp tăng thu ngân sách 1.200 tỷ đồng một năm. Số tiền này góp phần khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường không khí tại địa phương nơi có nguồn thải gây ô nhiễm môi trường không khí làm ảnh hưởng môi trường xung quanh.
Theo Bộ Tài chính, việc quy định thu phí bảo vệ môi trường đối với khí thải sẽ khuyến khích các cơ sơ xả thải đầu tư công nghệ giảm thiểu xả thải gây ô nhiễm môi trường, phù hợp với chủ trương của Đảng và Chính phủ về bảo vệ môi trường không khí.
