Ngày 5/6 hằng năm, Ngày Môi trường Thế giới được Liên hợp quốc lựa chọn là diễn đàn lớn nhất toàn cầu nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động bảo vệ môi trường. Năm 2026, trong bối cảnh Trái đất liên tiếp ghi nhận những kỷ lục nóng chưa từng có, cộng đồng quốc tế tiếp tục gửi đi thông điệp mạnh mẽ về trách nhiệm chung trong ứng phó với biến đổi khí hậu – thách thức được xem là lớn nhất đối với sự phát triển bền vững của nhân loại trong thế kỷ XXI.
Khủng hoảng khí hậu không còn là nguy cơ trong tương lai
Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), Ngày Môi trường Thế giới 2026 tập trung vào chủ đề hành động vì khí hậu với thông điệp "#NowForClimate" (Hành động ngay vì khí hậu). Chiến dịch nhấn mạnh rằng Trái đất đang liên tục phát đi những tín hiệu cảnh báo rõ ràng thông qua các đợt nắng nóng cực đoan, cháy rừng, hạn hán kéo dài, băng tan và nước biển dâng. Vấn đề không còn là liệu biến đổi khí hậu có xảy ra hay không, mà là nhân loại sẽ hành động nhanh đến mức nào để hạn chế những tác động ngày càng nghiêm trọng của nó.
Năm 2026, nước chủ nhà của Ngày Môi trường Thế giới là Cộng hòa Azerbaijan. Việc lựa chọn quốc gia từng đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Khí hậu COP29 thể hiện quyết tâm của cộng đồng quốc tế trong việc duy trì động lực thực hiện các cam kết khí hậu toàn cầu, đặc biệt là mục tiêu kiểm soát mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng 1,5°C theo Thỏa thuận Paris.
Biến đổi khí hậu đang làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan trên toàn cầu. (Ảnh minh họa)
Các tổ chức quốc tế cảnh báo rằng thế giới đang tiến rất gần đến ngưỡng vượt quá mục tiêu 1,5°C. Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cho biết 11 năm gần đây là 11 năm nóng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử quan trắc khí hậu. Nhiệt độ toàn cầu tiếp tục duy trì ở mức gần kỷ lục, trong khi hiện tượng El Niño được dự báo quay trở lại và có thể làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan tại nhiều khu vực trên thế giới.
Báo cáo đánh giá mới nhất của Liên hợp quốc về đại dương cho thấy tốc độ nước biển dâng đã tăng gấp đôi trong vòng một thập kỷ, từ khoảng 2 mm/năm trước năm 2015 lên 4,3 mm/năm vào năm 2023. Đại dương hiện hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa do biến đổi khí hậu và khoảng 30% lượng khí CO₂ do con người phát thải, song khả năng chống chịu của các hệ sinh thái biển đang ngày càng suy giảm.
Song song với đó, các đợt nắng nóng cực đoan đang trở thành một trong những mối đe dọa khí hậu nguy hiểm nhất đối với sức khỏe cộng đồng và nền kinh tế. Nhiều khu vực tại châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á đã ghi nhận nhiệt độ vượt ngưỡng lịch sử trong những năm gần đây. Hạn hán kéo dài, thiếu nước ngọt, mất mùa và suy giảm đa dạng sinh học đang ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng tỷ người.
Liên hợp quốc dự báo đến năm 2050, hạn hán có thể ảnh hưởng tới hơn ba phần tư dân số thế giới. Đồng thời, nhiều sông băng tại các khu vực núi cao có nguy cơ biến mất hoàn toàn nếu nhiệt độ toàn cầu tiếp tục gia tăng như hiện nay.
Phát triển năng lượng tái tạo là một trong những giải pháp quan trọng giúp các quốc gia thực hiện cam kết giảm phát thải. (Ảnh minh họa)
Hành động khí hậu: Từ cam kết đến thực tiễn
Trước những thách thức ngày càng nghiêm trọng, Ngày Môi trường Thế giới 2026 không chỉ là lời cảnh báo mà còn là lời kêu gọi hành động. Theo UNEP, quá trình chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ hơn tại nhiều quốc gia. Năng lượng mặt trời, điện gió, giao thông điện hóa và các công nghệ làm mát bền vững đang phát triển với tốc độ nhanh chưa từng có. Chi phí của nhiều công nghệ sạch liên tục giảm, tạo điều kiện để quá trình chuyển đổi năng lượng trở nên khả thi hơn về mặt kinh tế.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh rằng để hạn chế những tác động nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu, thế giới cần đẩy nhanh việc cắt giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch, bảo vệ rừng, đất ngập nước và các hệ sinh thái tự nhiên, đồng thời thực hiện đầy đủ các cam kết tài chính khí hậu dành cho các nước đang phát triển.
Bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu là sứ mệnh chung của toàn nhân loại vì một tương lai xanh và bền vững. (Ảnh minh họa)
Thông điệp của Ngày Môi trường Thế giới năm nay cũng cho thấy hành động khí hậu không chỉ là trách nhiệm của các chính phủ. Doanh nghiệp, tổ chức xã hội và mỗi cá nhân đều có thể đóng góp thông qua việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, giảm phát sinh rác thải, ưu tiên giao thông xanh, tiêu dùng bền vững và tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường tại cộng đồng.
Việt Nam trước yêu cầu thích ứng với biến đổi khí hậu
Là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như nước biển dâng, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, bờ biển, thiên tai cực đoan và các hiện tượng thời tiết bất thường.
Trong những năm qua, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh. Nhiều địa phương đã triển khai các chương trình trồng rừng, phục hồi hệ sinh thái, phát triển đô thị xanh và nâng cao năng lực thích ứng với thiên tai.
Tuy nhiên, trước những diễn biến ngày càng khó lường của khí hậu toàn cầu, việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển xanh đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi hành động nhỏ hôm nay, từ tiết kiệm điện, hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần đến bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đều góp phần giảm áp lực lên môi trường và bảo vệ tương lai của các thế hệ mai sau.
Phát triển điện gió, điện mặt trời là giải pháp quan trọng giúp Việt Nam thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. (Ảnh minh họa)
Hơn nửa thế kỷ kể từ khi Ngày Môi trường Thế giới được Liên hợp quốc phát động, những thách thức môi trường toàn cầu đã thay đổi nhưng tinh thần hành động vì hành tinh xanh vẫn luôn mang ý nghĩa cấp thiết.
Thông điệp của năm 2026 là lời nhắc nhở rằng Trái đất đang gửi đi những tín hiệu không thể phớt lờ. Trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, thời gian không còn nhiều. Chỉ khi các quốc gia, doanh nghiệp và mỗi người dân cùng chung tay hành động ngay từ hôm nay, nhân loại mới có thể xây dựng một tương lai phát triển bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và gìn giữ môi trường sống cho các thế hệ mai sau.
Ngày 5/6 hằng năm, Ngày Môi trường Thế giới được Liên hợp quốc lựa chọn là diễn đàn lớn nhất toàn cầu nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động bảo vệ môi trường. Năm 2026, trong bối cảnh Trái đất liên tiếp ghi nhận những kỷ lục nóng chưa từng có, cộng đồng quốc tế tiếp tục gửi đi thông điệp mạnh mẽ về trách nhiệm chung trong ứng phó với biến đổi khí hậu – thách thức được xem là lớn nhất đối với sự phát triển bền vững của nhân loại trong thế kỷ XXI.
Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 chính thức được đưa vào lưu thông rộng rãi trên toàn quốc, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng sạch của Việt Nam. Không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, E10 còn được kỳ vọng trở thành giải pháp thúc đẩy giao thông xanh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050.
Tại kỳ họp thứ tư, HĐND TP. Hà Nội khóa XVII đã chính thức thông qua Nghị quyết về chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh. Đáng chú ý, cá nhân thuộc hộ nghèo sẽ được hỗ trợ trực tiếp bằng tiền với mức tối đa lên tới 20 triệu đồng để thay thế xe máy cũ bằng xe điện.
Hà Nội sẽ chưa áp dụng ngay việc cấm xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực Vành đai 1 từ tháng 7/2026, mà triển khai theo lộ trình thí điểm, có phạm vi và đối tượng cụ thể... Đây là điểm điều chỉnh đáng chú ý trong bối cảnh dư luận từng đặt ra nhiều băn khoăn về khả năng áp dụng đồng loạt các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân trong nội đô.
Hà Nội dự kiến hỗ trợ các chủ xe máy xăng đủ điều kiện 20% giá trị phương tiện nhưng không quá 5 triệu đồng, hộ nghèo được hỗ trợ 100% giá trị phương tiện nhưng không quá 20 triệu đồng.
Kế hoạch của Bộ Công thương hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch, thân thiện môi trường.
Trước những lo ngại về việc cấm tuyệt đối phương tiện cá nhân vào nội đô, đại diện Sở Xây dựng Hà Nội đã chính thức lên tiếng khẳng định sẽ không triển khai đồng loạt việc cấm xe máy xăng trên toàn tuyến Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026 mà thực hiện theo lộ trình thí điểm thận trọng.
Tại hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ TP. HCM lần thứ 5 vào chiều 1/4, Thường trực Thành ủy đã thống nhất chủ trương miễn phí xe buýt cho toàn bộ người dân trên địa bàn. Đây được xem là động thái quyết liệt nhất từ trước đến nay nhằm thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm trong việc xử lý dứt điểm tình trạng kẹt xe và ô nhiễm môi trường tại đô thị lớn nhất cả nước.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tiết kiệm ít nhất 3% điện năng, đồng thời đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong năm 2026.
Giữa nhịp sống đô thị ngày càng sôi động, tiếng ồn và bụi mịn đang âm thầm gia tăng, len lỏi vào từng con phố, khu dân cư và không gian sống của người dân. Không dễ nhận diện bằng mắt thường, nhưng những “sát thủ vô hình” này lại gây ra hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Đáng lo ngại, dù hiện hữu ở khắp nơi và ngày càng gia tăng, tiếng ồn và bụi mịn vẫn chưa được quan tâm, kiểm soát đúng mức, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hành động trước khi hậu quả trở nên khó kiểm soát.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, tài nguyên thiên nhiên suy giảm và yêu cầu phát triển bền vững trở thành xu thế toàn cầu, logistics không còn đơn thuần là hoạt động hỗ trợ lưu thông hàng hóa. Ngày nay, logistics xanh đang được nhìn nhận như một “mảnh ghép” không thể thiếu trong mô hình kinh tế tuần hoàn, nơi hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội được đặt trong một chỉnh thể thống nhất.
Bước chân vào các điểm di tích của Cố đô Huế, du khách như chậm lại giữa những con đường rợp bóng cây, nơi sắc xanh trải dài theo từng lối đi, hoà quyện cùng các công trình cổ kính qua năm tháng. Không gian ấy không chỉ dẫn lối tham quan, mà còn mở ra một miền cảm xúc dịu êm, nơi thiên nhiên và di sản cùng song hành.
Từ ngày 30/6/2026, xe mô tô và xe gắn máy lưu thông trên cả nước sẽ phải thực hiện kiểm định khí thải theo quy định mới của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Những ngày đầu tháng 12 năm 2025, Hà Nội không chỉ dẫn đầu thế giới về văn hiến ngàn năm, mà còn dẫn đầu về một thứ không ai muốn: Thành phố ô nhiễm không khí nhất hành tinh. Chỉ số AQI trung bình chạm 230, có nơi 295 - ngưỡng nguy hiểm màu nâu, vượt xa Delhi, Lahore, Dhaka. Bầu trời Thủ đô không còn là màu xanh thẳm của hồ Gươm mà chỉ còn một màn bụi mịn dày đặc, trắng xám, khiến người ta không phân biệt nổi đâu là sương mù, đâu là khói độc. Đây không còn là hiện tượng thời tiết mùa đông nữa. Đây là một cuộc khủng hoảng quyền con người nghiêm trọng và kéo dài.
Những ngày gần đây, nhiều điểm quan trắc tại Hà Nội ghi nhận chất lượng không khí ở mức xấu đến rất xấu, nồng độ bụi mịn PM2.5 liên tục vượt ngưỡng cho phép. Tình trạng ô nhiễm kéo dài gây lo ngại lớn về sức khỏe, đặc biệt với các nhóm nhạy cảm.
Để chủ động bảo vệ sức khỏe người dân trước những ảnh hưởng có hại của ô nhiễm không khí, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã xây dựng khuyến cáo phòng, chống ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sức khỏe.
