Theo số liệu thống kê từ Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam, qua 5 tháng đầu năm 2023, cả nước xảy ra 68 vụ tai nạn giao thông đường sắt. Trong đó, 31 vụ xảy ra tại lối đi tự mở (chiếm tỷ lệ 46%), 27 vụ xảy ra dọc đường sắt (chiếm tỷ lệ 40%), 10 vụ tại đường ngang cảnh báo tự động (chiếm tỷ lệ 15%). Số vụ tai nạn đã tăng 26 vụ so với cùng kỳ năm 2022, cùng thời điểm năm trước xảy ra 42 vụ tai nạn giao thông đường sắt.
Cục Đường sắt Việt Nam cho biết hiện nay một số địa phương đã chủ động đầu tư kinh phí đóng rào, xóa bỏ các lối đi tự mở nguy hiểm qua đường sắt. Quá trình thi công các dự án cải tạo, nâng cấp đường sắt Bắc - Nam sử dụng nguồn vốn trung hạn cũng đã hỗ trợ tích cực xóa bỏ các lối đi tự mở nguy hiểm.
Qua hơn 3 năm thực hiện công tác đã xóa bỏ được hơn 500 lối đi tự mở, thời điểm hiện tại vẫn có hơn 3.500 lối đi tự mở. Công tác xây dựng đường gom, hàng rào ngăn cách đường bộ, đường sắt, mới được hơn 8,5/650km; xây dựng được 4/297 đường ngang. Cục Đường sắt Việt Nam đã có nhiều văn bản đôn đốc nhưng một số địa phương chưa hoặc chậm thực hiện.
Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cũng đã có đề xuất tới Bộ GTVT kiến nghị Thủ tướng Chính phủ bố trí nguồn vốn ngân sách để nâng cấp các lối đi tự mở thành đường ngang.
VNR cho biết thêm theo Đề án đảm bảo trật tự hành lang ATGT và xử lý dứt điểm lối đi tự mở qua đường sắt giai đoạn 2021-2025 thì đơn vị sẽ xây dựng mới 297 đường ngang hiện đang là các lối đi tự mở. Việc xây dựng đường ngang mới sử dụng nguồn vốn ngân sách Trung ương kế hoạch trung hạn 2021-2025.
Tuy nhiên, giai đoạn 2021-2025 nguồn vốn trung hạn mới chỉ tập trung thực hiện nâng cấp, cải tạo kết cấu hạ tầng đường sắt, nhà ga, bãi hàng... nhằm tăng năng lực chạy tàu và đáp ứng yêu cầu về vận tải đường sắt. Các hạng mục công trình theo lộ trình tại Đề án chưa được ưu tiên thực hiện.
Tổng kinh phí thực hiện dự kiến để nâng cấp, cải tạo, lắp đặt thiết bị tín hiệu tại 297 lối đi tự mở thành đường ngang khoảng 750 tỉ đồng.
Thống kê của Cục Đường sắt Việt Nam cho thấy, hiện trên toàn mạng lưới đường sắt có 5.023 vị trí giao cắt cùng mức giữa đường bộ và đường sắt, trong đó có 1.510 đường ngang, chiếm tỷ lệ 30% và 3.513 lối đi tự mở, chiếm tỉ lệ 70%.
Trước đó, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam nhận định, xóa lối đi tự mở là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, tốn kém, liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp và quyền lợi của người dân.
