Văn phòng Chính phủ vừa có Văn bản số 6696/VPCP-CN truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về việc áp dụng và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đường sắt đô thị.
Theo đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng theo chức năng, nhiệm vụ được giao khẩn trương hướng dẫn các địa phương áp dụng Bộ thông số kỹ thuật cơ bản dùng chung, danh mục quy chuẩn kỹ thuật và danh mục tiêu chuẩn chủ yếu cho đường sắt đô thị.
Việc hướng dẫn nhằm giúp các địa phương, chủ đầu tư lựa chọn, áp dụng tiêu chuẩn cho các dự án theo đúng quy định, bảo đảm tính đồng bộ, hệ thống, liên thông, tiên tiến, hiện đại và phù hợp với chiến lược phát triển công nghiệp đường sắt.
Bộ Xây dựng được giao khẩn trương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương tiến hành rà soát, hoàn thiện để ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) đối với đường sắt đô thị (loại hình Metro) trong tháng 7/2026.
Đồng thời, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ và các cơ quan liên quan tổ chức xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) cho lĩnh vực đường sắt đô thị, bảo đảm tính đồng bộ, liên thông, hiện đại, phù hợp với chiến lược phát triển công nghiệp đường sắt.
Các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cũng sẽ được định kỳ rà soát, cập nhật theo tiến bộ công nghệ và điều kiện thực tế, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030.
Áp dụng các tiêu chuẩn có tỉnh mở, hiện đại
Phó Thủ tướng yêu cầu UBND TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và các địa phương căn cứ Bộ thông số kỹ thuật cơ bản dùng chung, danh mục tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chủ yếu do Bộ Xây dựng hướng dẫn để chủ động lựa chọn, phê duyệt các tiêu chuẩn áp dụng cho các dự án đường sắt đô thị trên địa bàn.
Trong quá trình triển khai, các địa phương cần ưu tiên áp dụng những tiêu chuẩn có tính mở, hiện đại, có khả năng chuyển giao công nghệ; đồng thời tiếp tục hoàn thiện Bộ thông số kỹ thuật cơ bản dùng chung.
Các địa phương cũng được yêu cầu tổng hợp kết quả áp dụng, những yêu cầu kỹ thuật và khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai dự án để phối hợp với Bộ Xây dựng nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn.
Bên cạnh đó, các địa phương cần khẩn trương rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị, quy hoạch đường sắt đô thị nhằm bảo đảm kết nối hiệu quả giữa các tuyến trong cùng hành lang vận tải, kết nối với các phương thức giao thông khác, nâng cao hiệu quả đầu tư.
Xây dựng đề án phát triển công nghiệp đường sắt
Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan xây dựng, trình duyệt và triển khai Đề án phát triển công nghiệp đường sắt.
Đề án cần xác định rõ lộ trình chuyển giao công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa theo từng giai đoạn, ưu tiên hình thành năng lực sản xuất trong nước đối với các cấu kiện, thiết bị có hàm lượng công nghệ phù hợp.
Mục tiêu là thúc đẩy nội địa hóa, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, từng bước nâng cao năng lực tự chủ trong lĩnh vực đường sắt.
Cần khung kỹ thuật thống nhất cho đường sắt đô thị
Bộ Xây dựng cho biết, quá trình đầu tư xây dựng 3 tuyến đường sắt đô thị đã đưa vào khai thác gồm Cát Linh - Hà Đông, Bến Thành - Suối Tiên và Nhổn - Ga Hà Nội được triển khai trong hơn 16 năm qua.
Do các tuyến được đầu tư ở những thời điểm khác nhau, sử dụng các công nghệ, hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật khác nhau nên việc kết nối, vận hành giữa các tuyến còn gặp khó khăn, hạn chế khả năng chia sẻ hạ tầng kỹ thuật, cơ sở bảo dưỡng, phương tiện và hệ thống điều khiển.
Vì vậy, việc thống nhất hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được xem là yêu cầu nền tảng để phát triển mạng lưới đường sắt đô thị theo hướng đồng bộ, tương thích và hiệu quả.
Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là cơ sở quan trọng trong công tác chuẩn bị đầu tư, tổ chức thực hiện, quản lý khai thác hệ thống trong dài hạn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, bảo đảm an toàn vận hành, thúc đẩy phát triển công nghiệp đường sắt trong nước.
Trong bối cảnh nhiều dự án đường sắt đô thị mới dự kiến được triển khai trong thời gian tới, việc sớm xây dựng, ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn thống nhất được kỳ vọng sẽ hạn chế sự khác biệt về công nghệ, giảm chi phí đầu tư, tạo thuận lợi cho việc tích hợp và khai thác hiệu quả toàn mạng lưới.
