Quá trình đầu tư dự án được kiểm soát chặt chẽ qua nhiều bước thẩm tra
Trong bối cảnh nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án và các nhà thầu đang nỗ lực duy trì nhịp thi công giữa áp lực biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng, trung tuần tháng 4, khí thế “tiến công” trên công trường cao tốc chiến lược Đồng Đăng – Trà Lĩnh phần nào chùng xuống trước những luồng thông tin dư luận tiêu cực.
Đại diện liên danh nhà đầu tư dự án, ông Nguyễn Quang Huy – Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cho biết, ngày 6/4/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 976/TB-TTCP công khai kết luận thanh tra về việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh.
Ngay sau đó, trên một số kênh thông tin xuất hiện các bài viết với cách đặt vấn đề nặng nề, chưa phản ánh đúng bản chất của kết luận thanh tra cũng như thực tế triển khai dự án.
Trao đổi liên quan đến dự toán dự án, lãnh đạo Đèo Cả cho biết kết luận thanh tra yêu cầu rà soát, điều chỉnh phương án tài chính theo quy định, không có nội dung nào cho thấy người dân phải trả phí vượt quy định hoặc bị thiệt hại trên thực tế.
Theo quy định pháp luật, dự toán công trình đã được cơ quan chuyên môn thẩm định. Sau khi hoàn thành, chi phí tiếp tục được kiểm toán độc lập, thẩm tra bởi các cơ quan chức năng trước khi phê duyệt quyết toán. Theo hợp đồng BOT đã ký kết, giá trị các hạng mục được xác định trên cơ sở dự toán được phê duyệt và tiếp tục được rà soát, chuẩn hóa khi nghiệm thu, thanh quyết toán.
Quy trình này nhằm kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu tư, bảo đảm hiệu quả dự án và không làm phát sinh thất thoát, lãng phí. Vì vậy, việc một bộ phận đánh giá chủ quan rằng dự án gây thiệt hại cho người dân là không phù hợp với quy trình quản lý, kiểm soát chi phí đã được pháp luật quy định rõ ràng.
“Dự án được đầu tư theo phương thức PPP là kết quả của nỗ lực kết nối 3 đoạn tuyến cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn, Hữu Nghị – Chi Lăng và Đồng Đăng – Trà Lĩnh; là tâm huyết, quyết tâm của các địa phương, doanh nghiệp và sự đồng hành, chia sẻ của nhân dân các dân tộc hai tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng.
Dự án được khơi thông từ sự quan tâm của các thế hệ lãnh đạo Đảng, Nhà nước và địa phương đã quan tâm, động viên Tập đoàn Đèo Cả nghiên cứu, tìm giải pháp tháo gỡ để hình thành tuyến kết nối liên mạch từ Hà Nội – Lạng Sơn – Cao Bằng”, đại diện nhà đầu tư cho biết.
Trong suốt quá trình thực hiện, doanh nghiệp luôn tuân thủ đầy đủ các bước thẩm tra, thẩm định, kiểm toán, thanh tra của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đồng thời thống nhất với địa phương sẽ căn cứ kết quả kiểm toán để làm cơ sở quyết toán vốn đầu tư và phương án thu phí.
Liên quan đến việc điều chỉnh thời gian thu phí dự án, UBND tỉnh Cao Bằng đã phê duyệt điều chỉnh lần hai dự án đầu tư giai đoạn 1 theo Quyết định số 1436/QĐ-TTg ngày 20/11/2024 của Thủ tướng Chính phủ.
Việc này xuất phát từ quyết định điều chỉnh tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia vào dự án tăng lên 68,76% tổng mức đầu tư nhằm bảo đảm phương án tài chính. Trên cơ sở đó, thời gian thu phí hoàn vốn được điều chỉnh giảm từ 25 năm 3 tháng xuống còn 22 năm 4 tháng. Nói cách khác, quyết định phê duyệt điều chỉnh của cấp có thẩm quyền là có căn cứ pháp lý rõ ràng, nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư và ngăn ngừa nguy cơ thất thoát, lãng phí, chứ không phải là sự “đẩy gánh nặng” sang người tham gia giao thông như một số cách diễn giải không đúng thực tế.
Thời gian qua, Thanh tra Chính phủ đã tổ chức thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật tại một số dự án BOT giao thông còn tồn tại khó khăn, vướng mắc theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Dương Quốc Huy, hoạt động này có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy tiến độ dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời phòng ngừa thất thoát, lãng phí. Kết quả thanh tra sẽ được báo cáo Thủ tướng Chính phủ làm cơ sở xử lý các tồn đọng, góp phần khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.
Kết luận thanh tra đối với dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh cũng ghi nhận vai trò, ý nghĩa của dự án và những nỗ lực của các cơ quan, đơn vị trong quá trình triển khai, khắc phục hàng loạt khó khăn. Đây là cơ sở quan trọng để nhìn nhận đầy đủ, khách quan về bản chất dự án.
Cần nhìn nhận khách quan để bảo vệ môi trường đầu tư
Cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh là một trong những công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng khu vực miền núi phía Bắc, góp phần tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, mở rộng giao thương, nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực, đồng thời bảo đảm quốc phòng – an ninh và cải thiện điều kiện đi lại của người dân các tỉnh biên giới.
Nằm trong tổng thể tuyến cao tốc kết nối Hà Nội với các tỉnh Đông Bắc từ Bắc Giang, Lạng Sơn đến Cao Bằng, dự án đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước với mục tiêu sớm hoàn thành.
Tuy nhiên, đây cũng là dự án đặc biệt khó triển khai khi phải đối mặt đồng thời với địa hình hiểm trở, địa chất phức tạp, nhiều hang karst dọc tuyến, lưu lượng xe dự báo thấp, nhu cầu vốn đầu tư lớn và thời gian hoàn vốn kéo dài. Nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước từng khảo sát nhưng đều rút lui vì bài toán hiệu quả đầu tư.
Như Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa từng chia sẻ: “Không ít nhà đầu tư đến, khảo sát, hy vọng, rồi rời đi khi đối mặt với địa hình hiểm trở, chi phí lớn và hiệu quả chưa rõ ràng. Chỉ có Đèo Cả là ở lại. Họ hành động, dấn thân cùng địa phương tháo gỡ từng điểm nghẽn thể chế, từng vướng mắc kỹ thuật, tài chính. Ở nơi nhiều người chọn rút lui, Đèo Cả chọn bắt đầu.”
Năm 2018, Tập đoàn Đèo Cả bắt tay nghiên cứu thực hiện dự án theo phương thức PPP. Sau quá trình nghiên cứu, điều chỉnh và tối ưu hướng tuyến, Tập đoàn đã đề xuất phương án đầu tư với quy mô khoảng 121 km, phân kỳ thành 2 giai đoạn, tổng mức đầu tư khoảng 26.000 tỷ đồng, thay vì phương án dự kiến lên tới 47.000 tỷ đồng trước đó.
Phương án này không chỉ giúp tiết giảm đáng kể gánh nặng ngân sách, ước tính hơn 10.000 tỷ đồng nếu tính cả chi phí vận hành trong vòng đời dự án, mà việc tổ chức thi công đồng thời 2 giai đoạn còn giúp tiết kiệm hơn 500 tỷ đồng chi phí đầu tư, rút ngắn tiến độ hoàn thành dự án gần 1 năm.
Dự án liên tục phải vượt qua nhiều thách thức lớn. Điều kiện địa hình, địa chất phức tạp đòi hỏi điều chỉnh phương án kỹ thuật liên tục để tối ưu thi công và giảm tác động môi trường. Thiên tai, mưa lớn, lũ quét kéo dài khiến thời gian thi công thực tế trong năm 2025 chỉ còn vỏn vẹn 4 tháng. Trong giai đoạn nước rút những tháng đầu năm 2026, tình hình địa chính trị quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp khiến giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng tăng mạnh, tạo thêm áp lực lớn về dòng tiền và tiến độ cho doanh nghiệp dự án cũng như các nhà thầu.
Dù vậy, trên công trường hiện vẫn duy trì gần 3.000 kỹ sư, công nhân cùng hơn 1.400 thiết bị tại hơn 200 mũi thi công, bám sát mục tiêu thông xe giai đoạn 1 trước ngày 19/5/2026 theo chỉ đạo của Chính phủ.
“Giữa công trường đầy nhiệt huyết ấy, những thông tin tiêu cực với cách đặt vấn đề chưa phù hợp đang tác động lớn đến niềm tin của người dân, ảnh hưởng tới tâm lý cán bộ, công nhân viên thi công dự án, uy tín của nhà đầu tư và các đơn vị đối tác, cũng như nỗ lực thu hút nguồn lực để rút ngắn thời gian hoàn thành dự án”, ông Đặng Tiến Thắng – Tổng Giám đốc doanh nghiệp dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh chia sẻ.
Trước tình hình đó, Tập đoàn Đèo Cả cho biết với vai trò đại diện liên danh nhà đầu tư, doanh nghiệp đã gửi văn bản kiến nghị các cấp có thẩm quyền xem xét các trường hợp đăng tải, lan truyền thông tin thiếu kiểm chứng, suy diễn hoặc cắt xén nội dung, gây ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp, uy tín lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quyền lợi các bên liên quan cũng như môi trường đầu tư.
Về phía địa phương, UBND tỉnh Cao Bằng cũng cho rằng những thông tin tiêu cực về dự án đã ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của địa phương, niềm tin của người dân và doanh nghiệp, môi trường đầu tư kinh doanh cũng như tiến độ triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trên địa bàn. Vì vậy, sự việc cần được nhìn nhận đầy đủ, đánh giá khách quan và có giải pháp xử lý kịp thời, phù hợp, bảo đảm vừa ổn định tình hình, vừa không ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển chung.
Ở góc độ chuyên gia, Đại tá, nhà báo Hồ Quang Lợi – Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh báo chí Việt Nam chuyển mạnh theo xu hướng báo chí giải pháp, báo chí xây dựng, việc đưa tin thiếu cân bằng, một chiều, thiếu tính xây dựng có thể làm suy giảm niềm tin của công chúng đối với các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước.
Theo ông, khi phản ánh về doanh nghiệp, báo chí cần dựa trên việc tìm hiểu đầy đủ, khách quan, tránh cách tiếp cận phiến diện hoặc thông tin một chiều. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng cần chủ động cung cấp thông tin chính xác, minh bạch để báo chí có cơ sở phản ánh đúng bản chất vấn đề.
