Theo cơ quan soạn thảo, Luật Đường bộ năm 2024 quy định đường cao tốc phải được đầu tư đồng bộ với trạm dừng nghỉ. Đối với các dự án đầu tư công, trạm dừng nghỉ được đầu tư cùng với dự án hoặc lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Thời gian qua, Bộ Xây dựng đã tổ chức lựa chọn nhà đầu tư xây dựng các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Một số trạm đã hoàn thành các công trình dịch vụ thiết yếu, một số trạm hoàn thành toàn bộ và được đưa vào khai thác. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn phát sinh nhiều khó khăn, khiến tiến độ đầu tư trạm dừng nghỉ chưa theo kịp tiến độ hoàn thành tuyến cao tốc.
Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, một trong những nguyên nhân chính là thủ tục đầu tư trạm dừng nghỉ hiện được thực hiện như một dự án độc lập, từ đánh giá tác động môi trường, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng đến xác định nguồn vật liệu xây dựng. Điều này làm kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư. Quá trình lựa chọn nhà đầu tư cũng mất nhiều thời gian và phụ thuộc vào khả năng thu hút đầu tư của từng vị trí trạm dừng nghỉ.
Đáng chú ý, đối với các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư, việc hoàn thành các công trình dịch vụ công tại trạm dừng nghỉ là một trong những điều kiện để tổ chức thu phí. Do đó, nếu các hạng mục thiết yếu tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ lựa chọn và triển khai của nhà đầu tư, có thể xảy ra tình trạng tuyến cao tốc đã hoàn thành nhưng chưa đủ điều kiện để tổ chức thu phí.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Để tháo gỡ những bất cập trên, dự thảo Nghị định đề xuất bổ sung cơ chế cho phép cơ quan chủ quản, trong trường hợp cần thiết, được quyết định đầu tư trước các công trình dịch vụ công thiết yếu thuộc trạm dừng nghỉ cùng với dự án đường cao tốc. Mục tiêu là bảo đảm khi tuyến cao tốc hoàn thành có thể khai thác đồng bộ, đáp ứng các điều kiện cần thiết để tổ chức thu phí. Các hạng mục kinh doanh, dịch vụ còn lại tại trạm dừng nghỉ sẽ được triển khai sau khi hoàn thành việc lựa chọn nhà đầu tư xây dựng, khai thác trạm dừng nghỉ theo quy định.
Theo cơ quan soạn thảo, cơ chế này vừa góp phần tháo gỡ điểm nghẽn trong đầu tư trạm dừng nghỉ, bảo đảm tiến độ đưa các tuyến cao tốc vào khai thác và tổ chức thu phí, vừa kết hợp hiệu quả nguồn lực đầu tư công với nguồn lực xã hội.
Theo dự kiến, Nghị định sửa đổi, bổ sung sẽ được trình Chính phủ xem xét ban hành vào tháng 12/2026.
