Từ năm 2013, Việt Nam và New Zealand đã hợp tác với nhau để lai tạo các giống thanh long mới với các đặc tính tốt hơn cho người trồng và người tiêu dùng. VentureFruit, công ty hoa quả thuộc tập đoàn T&G Global - New Zealand đã tham gia dự án hợp tác này và có toàn quyền về thương mại hóa 3 giống thanh long mới đầu tiên từ chương trình.
Cả ba giống thanh long mới đều có vỏ đỏ, ngọt hơn, thơm hơn các giống hiện tại và ruột thì đặc cũng như giòn hơn. Các giống này khác nhau về màu ruột. Một loại có thịt màu trắng truyền thống thường thấy nhất, một loại có thịt màu hồng độc đáo và một loại có thịt màu đỏ sẫm, hấp dẫn.
Ba giống mới này cũng là những giống khả năng kháng bệnh thối nhũn đầu tiên được xúc tiến đưa vào thị trường. Trước đó, bệnh loét (canker) có sức tàn phá cao đối với thanh long, làm chết cây và gây ra những hư hại có thể nhìn thấy được trên quả.
Theo đó, Viện Nghiên cứu Cây trồng & Thực phẩm của New Zealand, Viện Cây ăn quả miền Nam (SOFRI) và Viện cơ điện nông nghiệp và công nghệ sau thu hoạch (SIAEP) đã cùng hợp tác, tập trung vào việc lai tạo các giống mới và nâng cao chất lượng trái cây thông qua các phương pháp trồng trọt mới, phát triển công nghệ xử lý và bảo quản sau thu hoạch để đáp ứng tốt hơn ở nước ngoài yêu cầu của thị trường.
Tổng giám đốc của VentureFruit, Morgan Rogers cho biết việc ra mắt các giống mới là một minh chứng về mối quan hệ chặt chẽ về trồng trọt giữa New Zealand và Việt Nam.
Những nỗ lực này đã giúp phát triển các giống thanh long mới và độc đáo một cách tối ưu để đạt được năng suất cao hơn, cũng như cải thiện sản xuất và mang lại lợi nhuận cao hơn cho người trồng.
Việt Nam là một nhà cung cấp thanh long lớn của thế giới và loại trái cây này cũng được người tiêu dùng châu Á săn đón nhiều. Việt Nam trồng được khoảng 1 triệu tấn thanh long mỗi năm và đã tăng diện tích trồng từ 10.000ha năm 2010 lên hơn 50.000ha vào năm 2018.
Bước đầu, các giống mới sẽ được phát triển ở Việt Nam để phục vụ cho thị trường xuất khẩu. Quá trình phát triển thử nghiệm cũng đang được lên kế hoạch ở nhiều khu vực sản xuất tiềm năng khác, trong đó có khu vực cận nhiệt đới phía bắc của New Zealand, trước hết là Trung tâm Nghiên cứu Kerikeri của Viện Nghiên cứu Cây trồng & Thực phẩm.
Thanh long thuộc các giống mới này dự kiến sẽ được cung cấp cho người tiêu dùng vào năm 2027 và các bên liên quan cũng đang có mục tiêu trồng 250ha vào năm 2030./.
