Trong năm 2024, ngành Giao thông vận tải (GTVT) đã "vượt nắng, thắng mưa" và đạt được những kết quả quan trọng, ghi dấu ấn đậm nét trong bức tranh kinh tế - xã hội tươi sáng của đất nước. Đây cũng là năm ngành GTVT có đột phá về mặt thể chế, từ đó tiếp tục khẳng định bản lĩnh, sự đổi mới linh hoạt, thiết lập những kỳ tích phát triển vững chắc. Dưới đây là 10 sự kiện nổi bật của ngành GTVT do Tạp chí Giao thông vận tải bình chọn.
1. Quốc hội chốt đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam
Nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam với tổng vốn đầu tư hơn 1,7 triệu tỷ đồng (khoảng 67,34 tỷ USD), đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV. Dự án có tốc độ thiết kế 350km/h, đi qua 20 tỉnh, thành phố, có 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa, dự kiến hoàn thành vào năm 2035.
Trước đó, đầu tháng 8/2024, tuyến đường sắt đô thị thí điểm TP. Hà Nội, đoạn Nhổn - ga Hà Nội chính thức khai thác thương mại. Đây là dự án đường sắt đô thị thứ hai của TP. Hà Nội đưa vào khai thác.
Ngày 22/12, tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) cũng chính thức đi vào hoạt động, đánh dấu tuyến metro đầu tiên trên tổng số 10 tuyến, dài 510km, tổng mức đầu tư ước tính khoảng 67 tỷ USD của TP. Hồ Chí Minh sẽ hoàn thành từ nay đến năm 2050.
Bộ trưởng Bộ GTVT Trần Hồng Minh.
2. Tân Bộ trưởng Bộ GTVT Trần Hồng Minh và thông điệp: Ngành GTVT phát huy tinh thần "hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả"
Ngày 28/11/2024, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội đã phê chuẩn bổ nhiệm ông Trần Hồng Minh, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ GTVT, nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Vinh dự khi được Đảng, Chính phủ tin tưởng giao nhiệm vụ mới, Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định, tiếp nối các kết quả đạt được, tới đây, Bộ GTVT sẽ phát huy tinh thần "hiệu năng, hiệu lực, hiệu qủa nhất" theo đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.
"Ở cương vị mới, tôi sẽ cùng tập thể lãnh đạo, ban cán sự Bộ GTVT và toàn ngành tháo gỡ khó khăn, đưa ngành mạnh rồi có thể mạnh hơn nữa", Bộ trưởng Trần Hồng Minh chia sẻ.
3. Luật Đường bộ chính thức có hiệu lực từ 1/1/2025
Luật Đường bộ cùng với Luật Trật tự, ATGT được tách ra từ Luật Giao thông đường bộ (năm 2008) ra đời giúp hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo cơ chế để huy động tối đa mọi nguồn lực đột phá trong đầu tư xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng đường bộ hiện đại, đồng bộ, làm cơ sở cơ cấu lại các phương thức vận tải, gắn phát triển GTVT với đảm bảo TTATGT.
Luật Đường bộ đưa quy hoạch mạng lưới đường bộ từ 10 năm lên tầm nhìn từ 30 năm đến 50 năm. Các quy hoạch này được rà soát theo định kỳ 5 năm để điều chỉnh phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn.
Luật Đường bộ gồm 6 chương, 86 điều, quy định về hoạt động đường bộ và quản lý nhà nước về hoạt động đường bộ.
4. Khánh thành 23 dự án giao thông lớn
Bộ GTVT xác định năm 2024 là "năm tăng tốc" hoàn thành các dự án đường bộ cao tốc nhằm hiện thực hóa mục tiêu hoàn thành 3.000 km vào năm 2025. Trong đó, 12 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021 - 2025, tổng chiều dài 729km đang thi công cũng đều giữ nhịp giải ngân tốt, bám sát tiến độ hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2025. Mục tiêu nối thông cao tốc Bắc - Nam xuyên Việt sẽ thành hiện thực trong năm tới.
Cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo là một trong số các dự án giao thông lớn khánh thành đưa vào khai thác năm 2024.
Trong số các dự án giao thông lớn khánh thành đưa vào khai thác năm 2024, nổi bật là 2 dự án thành phần cuối cùng của 11 dự án cao tốc Bắc - Nam, giai đoạn 2017 - 2020. Đó là dự án Cam Lâm - Vĩnh Hảo và Diễn Châu - Bãi Vọt, dài 129km. Như vậy, tính đến cuối năm 2024, tuyến cao tốc Bắc - Nam đã hoàn thành đưa vào khai thác 2.021km.
5. Cảng hàng không quốc tế Long Thành dần lộ diện "hình hài"
Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành là dự án trọng điểm quốc gia, được Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ quan tâm chỉ đạo sát sao. Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã 04 lần trực tiếp đến công trường kiểm tra, đôn đốc, có nhiều văn bản chỉ đạo điều hành.
Dự án sân bay Long Thành có tổng vốn đầu tư hơn 16 tỷ USD đang dần lộ diện.
Mặc dù có bước khởi động rất chậm so với tiến độ yêu cầu, đến nay Dự án đã đạt được rất nhiều tiến bộ cả về tiến độ và chất lượng thi công cũng như an toàn lao động, trong đó có thể kể đến như: Đài kiểm soát không lưu của Dự án thành phần 2; Nhà ga hành khách và Đường cất hạ cánh của Dự án thành phần 3.
6. Khởi công nhiều dự án cao tốc liên kết vùng
Trong năm 2024 có 3 dự án cao tốc do Bộ GTVT là cơ quan chủ quản dự kiến khởi công, gồm: Dầu Giây - Tân Phú; Chợ Mới - Bắc Kạn; Lộ Tẻ - Rạch Sỏi. Trong đó, cao tốc Dầu Giây - Tân Phú (Đồng Nai) dài khoảng 60km, là dự án thành phần nằm trong tổng thể tuyến cao tốc Dầu Giây - Liên Khương dài hơn 200 km nhằm kết nối TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh Tây Nguyên.
Cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn (Bắc Kạn) dài 28,8km, kết nối tuyến Hà Nội - Thái Nguyên và Thái Nguyên - Chợ Mới, tạo thành mạng lưới giao thông đồng bộ, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng của khu vực.
Cao tốc Lộ Tẻ - Rạch Sỏi (Cần Thơ) thuộc dự án nâng cấp tuyến đường trục dọc phía Tây Đồng bằng sông Cửu Long từ Cao Lãnh (Đồng Tháp) đến Rạch Sỏi (Kiên Giang). Trong đó, đoạn Lộ Tẻ - Rạch Sỏi (Kiên Giang) dài 51,5km, quy mô hiện tại 4 làn xe, sẽ được nâng cấp theo tiêu chuẩn đường cao tốc.
Cùng đó, có 11 dự án đường cao tốc do địa phương được giao là cơ quan chủ quản dự kiến khởi công trong năm 2024.
Cục Hàng không Việt Nam đã thực hiện nhiều giải pháp linh hoạt để “hạ nhiệt” giá vé máy bay. (Ảnh minh họa)
7. Hàng không thoát lỗ, nhiều giải pháp linh hoạt "hạ nhiệt" giá vé
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2024, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất 27.964 tỷ đồng, tăng khoảng 19% so với cùng kỳ năm ngoái. Sau khi trừ chi phí và thuế, lãi ròng hợp nhất Vietnam Airlines đạt 4.441 tỷ đồng, chấm dứt 16 quý liên tiếp thua lỗ kể từ khi đại dịch Covid-19 ập đến.
Với Vietjet Air, kết quả kinh doanh hợp nhất cho thấy, Vietjet đạt 34.030 tỷ đồng doanh thu và hơn 1.000 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế sau 6 tháng đầu năm 2024, tăng trưởng lần lượt 15% và 307% so với cùng kỳ.
Bamboo Airways đặt mục tiêu cắt lỗ trong năm nay, hòa vốn từ năm 2025 và tiến đến có lãi ở các năm tiếp theo.
Trong khi đó, để góp phần giảm áp lực tăng giá vé máy bay, Cục Hàng không Việt Nam đã thực hiện nhiều giải pháp như: Tạo điều kiện để các hãng có thể thuê bổ sung tàu bay; điều chỉnh thời gian hoạt động khai thác tàu bay, tối ưu hóa thời gian khai thác tàu bay; tăng cường các chuyến bay đêm; tăng tham số điều phối trong các giai đoạn cao điểm…
Chi phí logistics giảm tạo điều kiện gia tăng xuất khẩu. (Ảnh minh họa)
8. Vận tải tăng mạnh, chi phí logistics giảm tạo điều kiện gia tăng xuất khẩu
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, ngành logistics được đánh giá là một trong những ngành tăng trưởng cao nhất của Việt Nam trong 10-15 năm tới. Hiện có khoảng trên dưới 3.000 doanh nghiệp vận tải và logistics, trong đó có hàng chục tập đoàn giao nhận hàng đầu thế giới đang hoạt động tại Việt Nam.
Tuy nhiên, chi phí logistics ở Việt Nam hiện trung bình ở mức 16-17% GDP, nhiều năm trước đây còn là 18-19%. Đây là mức chi phí logistics tương đối cao so với các nước trong khu vực và châu lục.
Vấn đề mấu chốt để kéo giảm chi phí logistics là tăng tốc kết nối hạ tầng giao thông với đầu tư phát triển các trung tâm logistics, cảng cạn, đẩy mạnh vận tải đa phương thức.
Tại diễn đàn Logistics Việt Nam năm 2024, Thủ tướng Phạm Minh Chính đến dự và phát biểu nêu rõ mặc dù chúng ta có 3 cảng biển lọt vào Top 50 cảng biển lớn nhất thế giới, cùng nhiều tuyến đường cao tốc mới đưa vào khai thác, nhưng muốn giảm hơn nữa chi phí logistics cần ứng dụng khoa học công nghệ tự động hóa, đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao và tạo ra môi trường pháp lý thông thoáng, hấp dẫn.…
Cùng đó, theo Thủ tướng, vấn đề quan trọng là cần có sự liên kết ngành, liên kết vùng, có nhạc trưởng để đẩy mạnh chuyển đổi từ tư duy, nhận thức, hành động đối với ngành logistics. Hiện các bộ, ngành như Bộ GTVT, Công thương, Kế hoạch và Đầu tư… đã làm rất tốt, song nếu có sự liên kết, phối hợp tốt hơn nữa thì ngành logistics có thể phát triển hơn nữa.
Theo Tổng Cục thống kê, vận tải hàng hóa tháng 11/2024 ước đạt 246,2 triệu tấn, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước và luân chuyển 49,6 tỷ tấn.km, tăng 14,4%. Tính chung 11 tháng năm 2024, vận tải hàng hóa ước đạt 2.420,4 triệu tấn, tăng 14,1% so với cùng kỳ năm trước.
Cùng với chuyển đổi số, Bộ GTVT cũng nỗ lực các hoạt động chuyển đổi xanh.
9. Nghiên cứu thành công và thí điểm dùng cát biển đắp nền đường cao tốc
Sau thời gian thí nghiệm, thử nghiệm hiện trường, các nhà khoa học đã đưa ra kết luận khẳng định cát biển tại một số mỏ khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long hoàn toàn đủ tiêu chuẩn sử dụng để đắp nền đường.
Ngay sau khi kết quả thí điểm cát biển được công bố, Bộ TN&MT đã gửi văn bản đến các địa phương đề nghị việc quản lý, cấp phép khai thác cát biển phục vụ các dự án được áp dụng cơ chế đặc thù.
Kết luận tại cuộc họp tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các dự án đường cao tốc tại khu vực ĐBSCL mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình xử lý cát biển phục vụ hoạt động xây dựng, san lấp, làm cơ sở để các địa phương nghiên cứu, triển khai thí điểm đối với các công trình, dự án trên địa bàn, hoàn thành trong quý 1/2025.
10. Ngành Giao thông vận tải dẫn đầu xu thế Net Zero
Trong năm 2024, Bộ GTVT đã hoàn thành kế hoạch cung cấp 100% các thủ tục hành chính trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ GTVT và kết nối với Cổng dịch vụ công quốc gia.
Cùng với đó, Bộ GTVT duy trì cung cấp 319 dịch vụ công trực tuyến (tỷ lệ 82,6% so với tổng số thủ tục hành chính) trên Cổng Dịch vụ công của Bộ GTVT và 308 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết tại cơ quan Bộ GTVT và các cục trực thuộc (tỷ lệ 100% theo kế hoạch).
Bộ GTVT đang xây dựng 4 bộ cơ sở dữ liệu nền tảng dùng chung. Trong đó, đã cơ bản hoàn thành cơ sở dữ liệu kết cấu hạ tầng đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, đã đạt được một số kết quả về cơ sở dữ liệu phương tiện, cơ sở dữ liệu người điều khiển phương tiện, cơ sở dữ liệu doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực GTVT.
Đặc biệt, Bộ GTVT tiếp tục triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao tại Đề án 06. Đến nay đã hoàn thành đối soát, làm sạch 36,2 triệu GPLX, tích hợp 10,2 triệu thông tin GPLX lên ứng dụng VneID…
Cùng với chuyển đổi số, năm 2024, Bộ GTVT cũng nỗ lực các hoạt động chuyển đổi xanh. Mới đây, Bộ GTVT đã ban hành Thông tư 47 quy định kiểm soát khí thải đối với mô tô, xe gắn máy. Đặc biệt trong GTVT hiện nay, việc sử dụng phương tiện tiết kiệm nhiên liệu và có mức độ phát thải khí gây ô nhiễm môi trường thấp đang là xu thế chủ đạo hình thành môi trường giao thông xanh.
Trong nhiều năm qua, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông được triển khai rộng khắp, từ trường học, cơ quan, doanh nghiệp đến các phương tiện truyền thông. Nhiều quy tắc giao thông đã trở thành kiến thức quen thuộc với phần đông người tham gia giao thông. Tuy nhiên, trên thực tế, các hành vi vượt đèn đỏ, đi sai làn, sử dụng điện thoại khi điều khiển phương tiện, vi phạm quy định về nồng độ cồn… vẫn diễn ra hằng ngày.
Trong giao thông đô thị, không ít tranh cãi bắt đầu từ câu hỏi: “Làn đường này, xe tôi có được đi không?”. Thực tế tại TP Hồ Chí Minh, trên các tuyến đường như Quốc lộ 13, Phạm Văn Đồng, Mỹ Phước – Tân Vạn và nhiều tuyến giao thông khác cho thấy, việc sử dụng làn đường không chỉ là câu chuyện hiểu đúng quy định pháp luật mà còn phản ánh ý thức và văn hóa của người tham gia giao thông. Khi biển báo, vạch kẻ đường và quy định về làn đường chưa được nhận diện, tuân thủ đúng, những cách hiểu chủ quan, thậm chí cố tình “lách luật”, rất dễ biến thành hành vi gây cản trở, xung đột và mất an toàn giao thông.
Trên nhiều tuyến đường của TP.HCM như Bình Long, Tân Hương, Mã Lò hay khu vực Phú Thọ Hòa, hình ảnh những chiếc xe ba gác chở đầy sắt thép, gạch, cát, xi măng… len lỏi giữa dòng xe đông đúc đã trở nên quen thuộc. Đằng sau những chuyến xe ấy là câu chuyện mưu sinh của nhiều người lao động, nhưng cũng là nỗi lo thường trực về nguy cơ mất an toàn giao thông.
Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) cho biết, từ ngày 27/8/2026 sẽ bắt đầu xử phạt lỗi không giữ khoảng cách an toàn trên tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Cao Bồ - Mai Sơn - QL45 - Nghi Sơn.
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia vừa có hướng dẫn người tiêu dùng cách gửi yêu cầu hoàn vé, lưu giữ chứng từ và thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền lợi trong trường hợp chậm hoặc không được giải quyết.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan kiểm tra, rà soát, chấn chỉnh vi phạm (nếu có) trong hoạt động thu phí điện tử và các ứng dụng trên nền tảng ứng dụng thu phí điện tử của các đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí điện tử không dừng.
Từ hôm nay (ngày 26/8) đến ngày 25/9, Cảnh sát giao thông (CSGT) trên toàn quốc sẽ triển khai đợt tổng kiểm soát, xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đối với các phương tiện kinh doanh vận tải hành khách và hàng hóa.
Theo đề xuất mới của Cục Cảnh sát giao thông (CSGT), camera khi phát hiện vi phạm giao thông sẽ tự động gửi thông báo phạt nguội đến chủ xe trong vòng 2 tiếng. Sau đó, cá nhân, tổ chức liên quan xác nhận đồng ý hoặc không đồng ý đối với vi phạm đó.
Bộ Xây dựng vừa ban hành kế hoạch triển khai Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ (ITS Core) giai đoạn 2026-2030. Đây là bước đi chiến lược nhằm hình thành nền tảng số cốt lõi để quản lý, điều phối giao thông trên toàn mạng lưới cao tốc quốc gia.
5 dự án thành phần đầu tư công thuộc Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 gồm các đoạn: Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong và Vân Phong - Nha Trang sẽ được Cục Đường bộ Việt Nam tổ chức thu phí sử dụng đường bộ cao tốc kể từ 14 giờ 00’ phút ngày 14/8/2026.
Sự cố 2 lần phát hiện phương tiện bay không người lái (UAV/drone) trong khu vực Tân Sơn Nhất chiều tối 11/8 đã ảnh hưởng trực tiếp đến 73 chuyến bay, khiến hàng loạt tàu bay phải bay chờ, chuyển hướng hạ cánh hoặc hoãn giờ cất cánh.
Theo Công an TP. Đồng Nai, người dân tộc thiểu số không biết đọc, viết tiếng Việt vẫn được đăng ký học, dự sát hạch và cấp giấy phép lái xe (GPLX) mô tô hạng A1, nhưng phải thực hiện theo chương trình đào tạo và hình thức sát hạch riêng.
UBND TP.HCM vừa ban hành quy định yêu cầu các đơn vị kinh doanh vận tải và ứng dụng gọi xe công nghệ như Grab, Be... phải thực hiện báo cáo định kỳ hàng tháng về tình hình hoạt động, nhằm tăng cường trật tự an toàn giao thông trên địa bàn.
Những chiếc xe Jeep và UAZ hoán cải với thiết kế mang đậm phong cách địa hình đã trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, mang đến cho du khách góc nhìn mới khi khám phá Hà Nội. Tuy nhiên, bên cạnh sức hút về trải nghiệm, loại hình này cũng đặt ra không ít vấn đề liên quan đến an toàn giao thông, tiêu chuẩn phương tiện, phát thải và định hướng phát triển du lịch xanh của Thủ đô.
Tại dự thảo Nghị định quy định về thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện giao thông đường bộ, Bộ Công an quy định ô tô kinh doanh vận tải, ô tô đầu kéo, xe cứu thương, xe cứu hộ giao thông, xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái, hình ảnh khoang chở khách.
Cục Đăng kiểm cho biết, chủ phương tiện có thể đưa xe trực tiếp đến bất kỳ trung tâm đăng kiểm nào để thực hiện kiểm định mà không cần đăng ký, đặt lịch qua ứng dụng trực tuyến.
Cục Cảnh sát giao (CSGT) thông lưu ý nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng trên đường cao tốc không chỉ xuất phát từ việc xe gặp sự cố mà còn do việc cảnh báo không đầy đủ hoặc không đúng quy định.
Một vụ tai nạn giao thông đường thủy xảy ra chiều 11/7 tại vùng biển Phú Quốc (tỉnh An Giang) đã khiến 15 du khách nước ngoài thiệt mạng (21 người được cứu sống). Thủ tướng Chính phủ đã ban hành công điện chỉ đạo khẩn trương khắc phục hậu quả, điều tra làm rõ nguyên nhân và xử lý nghiêm các vi phạm (nếu có).
