Xu hướng phát triển ô tô điện toàn cầu

Xe điện dần trở thành xu thế tất yếu trên thế giới

Theo báo cáo mới nhất từ công ty chuyên phân tích dữ liệu GlobalData, lĩnh vực xe điện trên toàn cầu dự kiến sẽ mở rộng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 15,9% từ năm 2023 đến năm 2035. Báo cáo chia theo các loại hình phương tiện cho thấy thị trường xe điện thương mại và xe điện chở khách sẽ tăng trưởng mạnh trong những năm tới. 

Trong đó số lượng xe ô tô điện chạy bằng pin được dự báo sẽ đạt 44 triệu chiếc vào năm 2035, mức tăng trưởng này hoàn toàn vượt bậc so với con số gần 7,3 triệu chiếc xe ô tô điện được bán vào năm 2022.

Hồi đầu tháng 10/2023, hãng phân tích thị trường Canalys cũng đưa ra báo cáo ghi nhận thế giới đã tiêu thụ 6,2 triệu xe điện các loại, cao hơn 49% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong phân khúc xe dân dụng hạng nhẹ, các dòng xe điện chiếm khoảng 16% thị phần, cao hơn rất nhiều so với con số 12,4% trong nửa đầu năm 2022. 

Ở châu Âu, Jaguar lên kế hoạch chỉ bán xe điện từ 2025, Volvo là từ 2030 và hãng xe Lotus của Anh đặt mục tiêu chỉ sản xuất xe điện từ 2028. Theo Volkswagen, 70% doanh số của hãng sẽ là xe điện kể từ năm 2030. Nhiều chính phủ trên thế giới cũng đặt mục tiêu cấm bán ô tô động cơ đốt trong. Sự chấm dứt của ô tô xăng dầu được cho là không tránh khỏi, và liên quan tới nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quyết định là công nghệ và mọi thứ đều đang diễn ra rất nhanh.

Hay tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới như Trung Quốc cũng ghi nhận doanh số bán xe điện tăng khoảng 80%, lên 4,53 triệu chiếc vào năm 2022. Trong khi một số thị trường ô tô lớn khá như Đức và Anh, lượng xe điện bán ra cũng tăng khoảng 30%, đạt 1,53 triệu xe.

Ô tô điện phát triển mạnh mẽ nhất tại thị trường Trung Quốc với cứ 3 ô tô bán mới tại Trung Quốc thì có 1 chiếc là xe điện. BYD, nhà sản xuất xe điện lớn nhất tại Trung Quốc vẫn là một trong những đối thủ sừng sỏ cạnh tranh mạnh mẽ với hãng xe điện Tesla nổi tiếng toàn cầu của Mỹ. Xếp ngay sau Trung Quốc là thị phần Châu Âu với khoảng 24% xe điện bán ra trong nửa đầu năm 2023 và 19% tổng số ô tô bán mới tại lục địa già. Đứng thứ ba về sự phát triển của ô tô điện là tại thị trường Mỹ. Xứ sở cờ hoa chiếm khoảng 13% thị phần ô tô điện toàn cầu và có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới lên tới 97%. Tesla vẫn là nhà sản xuất dẫn đầu tại Mỹ trong nửa đầu năm.

Bên cạnh những “ông lớn” ngày càng phát triển thị phần ô tô điện ra toàn cầu như BYD, Tesla,... Năm 2023 cũng chứng kiến một số nhà sản xuất có những bước tiến đáng kể về ô tô điện. Trong đó, Tata Motors đã vươn lên dẫn đầu về xe điện tại thị trường Ấn Độ đông dân nhất thế giới (doanh số khoảng 30.000 xe trong nửa đầu năm 2023). Trong khi đó, doanh số xe điện MG hiện đứng thứ hai ở khu vực Đông Nam Á và thị trường Ấn Độ, thứ ba tại Australia, thứ nhất tại Anh.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ trong lĩnh vực này chủ yếu là do điện khí hóa ngành vận tải toàn cầu, khi thế giới chuyển sang các phương tiện thay thế carbon thấp cho các phương tiện động cơ đốt trong truyền thống. Ở nhiều quốc gia và khối, thời hạn đã được áp đặt cho việc loại bỏ hoàn toàn các phương tiện giao thông đường bộ chạy bằng nhiên liệu hóa thạch mới.

Attaurrahman Ojindaram Saibasan, nhà phân tích năng lượng tại GlobalData, nhận định: “Giá xăng ngày càng tăng, cơ sở hạ tầng xe điện ngày càng phát triển, bao gồm số lượng trạm sạc, trung tâm bảo trì và cơ sở liên quan đến xe điện cũng như mối lo ngại ngày càng tăng về ô nhiễm môi trường là những lý do chính đằng sau sự gia tăng việc áp dụng xe điện trên toàn thế giới.

Theo một báo cáo khác của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), triển vọng toàn cầu về thị phần bán ô tô điện dựa trên các chính sách hiện hành và mục tiêu đã tăng lên 35% vào năm 2030, tăng từ mức dưới 25% trong triển vọng trước đó.

Số liệu từ những năm trước đó từ công ty chuyên nghiên cứu, phân tích ngành công nghiệp ô tô JATO Dynamics cho thấy xe điện chiếm 6% tổng lượng xe bán ra trên toàn thế giới năm 2021 - tăng gần gấp đôi so với mức 3,1% của năm 2020. Cụ thể, năm 2021, khoảng 4,2 triệu chiếc xe điện được bán ra trên toàn cầu, tăng mạnh so với doanh số 2,01 triệu chiếc năm 2020. Theo dữ liệu của công ty nghiên cứu MarkLines Co tại Tokyo (Nhật Bản), doanh số bán xe điện toàn cầu năm 2022 thậm chí còn tăng 66,6% so với năm 2021, lên mức 7,26 triệu xe. Đáng chú ý, thị phần xe điện đã chiếm 9,5% tổng doanh số bán xe toàn cầu trong năm 2022.

Tất cả những số liệu thống kê về thị trường xe ô tô điện trong những năm gần đây đang phát triển chóng mặt cho thấy người dùng đang dần hướng tới các phương tiện xanh giúp xe điện trở thành một xu thế tất yếu trên toàn thế giới. Các “ông lớn” trong làng sản xuất ô tô cũng đã “mạnh tay hơn” cho các khoản đầu tư vào thị phần “xanh” để hướng tới tương lai bền vững với ngành công nghiệp không khói theo xu hướng phát triển toàn cầu.

Việt Nam - thị trường tiềm năng của ô tô điện

Tại Việt Nam ô tô điện đang dần từng bước chinh phục khách hàng nhờ các tính năng tiết kiệm nhiên liệu, thân thiện môi trường và giá thành hợp lý. Thực hiện theo cam kết tại hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc (COP), Việt Nam đã có nhiều chính sách đẩy nhanh tiến trình nhằm hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, trong đó từ năm 2022 đến 2030, sẽ thúc đẩy sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và chuyển đổi sử dụng các loại phương tiện giao thông cơ giới đường bộ sử dụng điện. Cùng với đó là định hướng dừng sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe ô tô, mô tô, xe gắn máy sử dụng xăng, dầu. Đến năm 2050, phấn đấu 100% phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, xe máy thi công tham gia giao thông chuyển đổi sang sử dụng điện, năng lượng xanh.

Báo cáo của BMI (đơn vị chuyên về nghiên cứu) dự đoán doanh số bán xe thuần điện tại Việt Nam trong năm 2023 có thể tăng 104,4% so với năm trước, lên gần 17.000 chiếc. Trong khi đó, doanh số bán xe plug-in hybrid có thể tăng gấp 9 lần so với cùng kỳ năm ngoái, đạt khoảng 1.100 chiếc. Theo ước tính của đơn vị nghiên cứu này, tỷ lệ thâm nhập của xe điện, được định nghĩa là tỷ lệ bán xe điện trên tổng doanh số ô tô toàn thị trường, sẽ tăng lên 13,6% vào năm 2030. Con số này cũng là một bước nhảy vọt so với mức 2,9% được thống kê vào năm ngoái.

Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam dự đoán rằng tỷ lệ sở hữu xe điện sẽ đạt 1 triệu chiếc vào năm 2028 và lên tới 3,5 triệu chiếc vào năm 2040.

Tại Việt Nam, VinFast hiện đang tiên phong trong sản xuất xe ô tô điện với hơn 50% thị phần trong năm 2022. Các hãng xe Trung Quốc nắm giữ khoảng 50% thị phần còn lại. 

Qua 6 tháng đầu năm 2023, tổng số ôtô điện mà hãng xe VinFast đã bán ra đạt 11.638 chiếc. Hiện tại, trong các hãng phân phối các sản phẩm ôtô thuần điện (EV) tại Việt Nam, VinFast là hãng xe duy nhất công bố doanh số hàng tháng và cũng là thương hiệu có nhiều dòng sản phẩm nhất. Kết quả kinh doanh của VinFast trong 6 tháng đầu năm đã tăng tới mức hơn 443% so với cùng kì năm 2022 là 2.141 chiếc.

Từ quý II/2023, bộ đôi VinFast VF e34 và VinFast VF 8 nhiều lần lọt top 10 ôtô ăn khách nhất tháng. Mẫu SUV VF e34 thậm chí đã dẫn đầu doanh số toàn thị trường tháng 4, trong khi VF 8 là mẫu xe bán chạy nhất Việt Nam tháng 5/2023. Hay hồi tháng 4/2023, hãng vận hành taxi Xanh SM đã ra mắt dịch vụ taxi điện tại Việt Nam với các mẫu ô tô thuần điện của VinFast. Các con số tích cực từ VinFast cho thấy xe điện đã và đang được người dùng tại Việt Nam biết đến và lựa chọn nhiều hơn.

Nhìn ra cơ hội và xu hướng phát triển của ô tô điện tại thị trường Việt Nam trong tương lai, Công ty cổ phần ô tô TMT (TMT Motors) đã ký hợp tác chiến lược với SGMW, lắp ráp dòng xe ô tô điện mini Wuling HongGuang MiniEV tại nhà máy ô tô của TMT Motors (Văn Lâm, Hưng Yên), công suất 30 nghìn chiếc/năm và phân phối độc quyền tại Việt Nam. Đây là sản phẩm nhỏ gọn nhưng vẫn đủ 4 chỗ ngồi, chất lượng ổn định, giá cả hợp lý, sạc điện tiện lợi với nguồn điện 220V (không cần trạm sạc), chi phí sử dụng hằng ngày thấp hơn đổ xăng xe máy.

Bên cạnh đó, các thương hiệu xe sang cũng bắt đầu chú tâm tới thị phần xe điện tại Việt Nam khi bắt đầu cho ra mắt nhiều mẫu xe điện trong mới. Mercedes-Benz Việt Nam đã ra mắt dòng xe thuần điện EQS đầu tiên tại Việt Nam. Trong năm 2023, Mercedes-Benz sẽ đưa thêm 3 mẫu SUV thuần điện về Việt Nam, bao gồm EQB SUV – SUV hạng sang cỡ nhỏ, EQE SUV – SUV hạng sang cỡ trung, và EQS SUV – SUV hạng sang cỡ lớn. Thương hiệu xe BMW, Porsche, Audi, Volvo cũng lần lượt giới thiệu những mẫu xe điện cũng như chiến lược hoàn thiện danh mục xe điện của họ tại thị trường Việt Nam trong tương lai gần.  

Ngoài những dấu hiệu tích cực về những con số tăng trưởng, thị trường xe điện tại Việt Nam hiện phải đối mặt với một số thách thức như một bộ phận người dùng còn lo ngại về vấn đề chi phí khi sở hữu xe điện hoặc ngại trải nghiệm về sản phẩm mới vì chưa hiểu rõ về công năng, tính năng của sản phẩm. Hệ thống hạ tầng trạm sạc và mức độ an toàn của pin xe điện cũng là những tiêu chí quan trọng mà các hãng xe cần lưu ý phát triển để mở rộng mạnh mẽ hơn nữa thị phần xe ô tô điện tại Việt Nam.

Để tăng sự hào hứng và giúp người dùng có nhiều trải nghiệm thực tế với xe điện, các thương hiệu cũng cần tích cực tổ chức các sự kiện lái thử để giúp người dùng hiểu hơn về kỹ thuật lái cũng như những ưu điểm nổi trội của xe điện khi vận hành thực tế. Ngoài ra, các thương hiệu có thể thực hiện các chương trình “cho thuê xe điện” để các khách hàng thực sự quan tâm trải nghiệm lái một chiếc xe điện có thể trực tiếp và đánh giá mức độ phù hợp với nhu cầu sử dụng của khách hàng.