Xe điện: Cuộc đua khốc liệt trên thị trường toàn cầu

Hành động mới của Mỹ không chỉ làm ảnh hưởng đến việc xuất khẩu xe điện của Trung Quốc khi phải đối mặt với các khoản thuế mới, mà còn gây ra tác động đến toàn bộ thị trường xe điện thế giới, do Trung Quốc được biết đến là một trong những nhà sản xuất có giá cạnh tranh nhất.

 Theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, Mỹ đang thực hiện việc tăng thuế đối với xe điện từ 25% lên 100%, pin lithium cho xe điện từ 7,5% lên 25%, thành phần quang điện dùng để sản xuất các tấm pin Mặt Trời từ 25% lên 50% và một số khoáng sản quan trọng từ 0% lên 25%. Cùng với đó, mức thuế với một số sản phẩm thép và nhôm sẽ được thiết lập là 25%.

Thông tin từ hãng tin Reuters, dẫn nguồn từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ ngày 22/5, cho biết rằng các biện pháp tăng thuế mạnh mẽ đối với hàng loạt mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, bao gồm cả pin xe điện, chip máy tính và các sản phẩm y tế, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8 sau khi kết thúc quá trình thu thập ý kiến kéo dài 30 ngày.

Nhà Trắng thông báo rằng đợt tăng thuế này sẽ ảnh hưởng đến lượng hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá lên tới 18 tỷ USD, bao gồm các mặt hàng như thép, nhôm, chất bán dẫn, xe điện, các khoáng sản quan trọng, pin Mặt Trời và cần cẩu.

Mức thuế mới này, đặc biệt là quyết định áp thuế 100% đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc, đã ngay lập tức gây ra phản ứng và làm nổi lên cam kết của ứng cử viên tổng thống tiềm năng Donald Trump, người hứa hẹn sẽ áp thuế 200% đối với ô tô Trung Quốc được sản xuất tại Mexico nếu ông đắc cử vào tháng 11 tới. Mặc dù cả hai chính sách này đều không ảnh hưởng đáng kể đến thị trường ô tô Mỹ, nhưng điều này cho thấy sự leo thang của căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Sau khi Mỹ áp thuế 100% lên xe điện Trung Quốc, các nước trên thế giới đang cân nhắc cách ngăn chặn xe điện do Trung Quốc sản xuất gia nhập thị trường. Điều này đồng nghĩa với việc giá thành xuất khẩu xe điện Trung Quốc sẽ tăng lên đáng kể.

Kết quả phân tích cho thấy nếu tất cả các nước trên thế giới đều tăng thuế đối với xe điện do Trung Quốc sản xuất thì xuất khẩu của các nước phát triển khác như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu sẽ tăng.

Báo cáo nghiên cứu của Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) cho thấy nếu giả định rằng Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước khác trên thế giới tăng thuế đối với xe điện và xe hybrid (xe chạy xăng và điện) của Trung Quốc thêm 20% xuất khẩu của Trung Quốc vào các quốc gia này sẽ giảm đáng kể.

Việc Mỹ áp thuế 100% lên xe điện Trung Quốc ảnh hưởng đến nhiều bên liên quan, và lợi ích mang lại cũng không đồng đều. Giá xe điện dự kiến sẽ tăng cao do thuế nhập khẩu, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận của người tiêu dùng. Nhưng điều này có thể thúc đẩy sản xuất xe điện nội địa, tạo thêm việc làm và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Tuy nhiên, sản lượng xe điện nội địa Mỹ hiện nay chưa đủ đáp ứng nhu cầu thị trường, dẫn đến tình trạng thiếu hụt và giá cả có thể cao hơn so với xe điện Trung Quốc ngay cả sau khi tính thuế.

Từ góc độ khu vực, mức giảm xuất khẩu xe điện và xe hybrid do Trung Quốc sản xuất là 59,6% đối với Nhật Bản, 60,2% đối với Hàn Quốc, 62,9% đối với Mỹ, 53,4% đối với EU và 60,3% đối với các nước khác trên thế giới.

Báo cáo dự đoán rằng xuất khẩu giảm từ Trung Quốc sẽ dẫn đến tăng xuất khẩu từ các nước khác. Xuất khẩu xe điện và xe hybrid của Mỹ tăng 13,6%, mức tăng lớn nhất, tiếp theo là Hàn Quốc ở mức 10%, EU ở mức 7,8% và Nhật Bản ở mức 4,6%. Sản lượng xe điện và xe hybrid trong nước cũng sẽ tăng ở Nhật Bản (4,6%), Hàn Quốc (7,5%), Mỹ (6,5%) và EU (7,8%), nhờ xuất khẩu tăng.

Trên thực tế, các nhà sản xuất xe điện Mỹ vẫn phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng linh kiện từ Trung Quốc. Do đó, nếu Trung Quốc áp dụng biện pháp trả đũa bằng cách hạn chế xuất khẩu linh kiện sang Mỹ, hoạt động sản xuất xe điện nội địa có thể bị ảnh hưởng.

Các chuyên gia ước tính khi doanh số bán xe điện ở Trung Quốc chậm lại, lợi ích kinh tế thị trường sẽ giảm 2,6 tỷ USD. Ngược lại, Mỹ dự kiến sẽ thu được lợi nhuận khoảng 709 triệu USD, Hàn Quốc (173 triệu USD) và Nhật Bản (125 triệu USD).

Trong khi đó, với giả thuyết nếu tất cả các nước trên thế giới đều tăng thuế đối với các bộ phận phụ tùng xe điện do Trung Quốc sản xuất thêm 20%. Trong trường hợp này, xuất khẩu linh kiện xe điện của Trung Quốc sẽ giảm 23,9%. Ngược lại, sản xuất phụ tùng xe điện ở các nước khác lại tăng trưởng đáng kể, với tốc độ tăng trưởng 23,1% ở Nhật Bản, 37,9% ở Hàn Quốc, 22,1% ở Mỹ và 43,8% ở châu Âu.

Các quốc gia sản xuất xe điện khác như Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu có thể thu hút đầu tư và tăng thị phần trong thị trường xe điện toàn cầu khi các nhà sản xuất chuyển hướng khỏi Trung Quốc. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, các quốc gia này cần có năng lực sản xuất và công nghệ đủ để cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc. Giá xe điện có thể tăng cao trên toàn cầu do sự thiếu hụt nguồn cung từ Trung Quốc. Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nhu cầu tiêu dùng và kìm hãm tốc độ phát triển của thị trường xe điện toàn cầu.

Trong một cuộc phỏng vấn với Global Times, ông Xiang Jiang, Giám đốc Trung tâm khảo sát hợp tác quốc tế ô tô kỹ thuật số của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEE), một tổ chức phi chính phủ, đã chỉ ra rằng hầu hết xe điện từ Trung Quốc đến Mỹ đều được sản xuất trong các nhà máy Trung Quốc của các thương hiệu Mỹ. Việc Chính phủ Mỹ tăng thuế sẽ mang lại thiệt hại lớn hơn cho các công ty và người tiêu dùng Mỹ.

Trung Quốc đã chỉ trích và cam kết thực hiện "các biện pháp kiên quyết" để bảo vệ lợi ích của mình. Nước này cho rằng các biện pháp tăng thuế này là phản tác dụng và gây tổn hại cho cả nền kinh tế Mỹ và toàn cầu.