Tìm hướng đi mới cho ngành logistics Việt Nam

Tham dự có khoảng 300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia trong ngành, các hiệp hội doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, các doanh nghiệp cung cấp và sử dụng dịch vụ logistics, các doanh nghiệp sản xuất thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau hiện đang thuê nhà xưởng và kho bãi, các đơn vị tư vấn đầu tư…

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Duy Đông cho biết, trong những năm qua, Chính phủ Việt Nam đã tích cực chỉ đạo hoàn thiện cơ chế, chính sách và kết cấu hạ tầng phát triển lĩnh vực quan trọng này; nhờ vậy, năng lực và thứ hạng của ngành logistics Việt Nam đang được cải thiện và có xu hướng mở rộng.

Cụ thể, theo xếp hạng của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam hiện đứng thứ 64/160 nước về mức độ phát triển logistics và đứng thứ 4 trong khu vực ASEAN sau Singapore, Malaysia và Thái Lan. Còn theo đánh giá của Agility, năm 2022, Việt Nam xếp hạng thứ 11 trong nhóm 50 thị trường logistics mới nổi toàn cầu. Tốc độ phát triển hằng năm của ngành logistics Việt Nam đạt từ 14 - 16%, quy mô 40 - 42 tỷ USD/năm.

Theo đó, doanh nghiệp logistics ở Việt Nam cũng tăng nhanh về số lượng. Đến nay, có khoảng trên 3.000 doanh nghiệp vận tải và logistics trong nước, khoảng 25 tập đoàn giao nhận hàng đầu thế giới hoạt động cung cấp các dịch vụ từ khâu làm thủ tục vận chuyển hàng hóa cho đến khâu đóng thuế hay thanh toán tại Việt Nam.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Trần Duy Đông cho rằng, mặc dù lĩnh vực logistics của Việt Nam có tốc độ phát triển nhanh và đạt các kết quả tích cực nhưng trên thực tế vẫn tồn tại một số hạn chế và thách thức. Thời gian gần đây, Đảng và Nhà nước đã có hàng loạt văn bản ban hành để giải quyết một số điểm nghẽn, bởi logistics được xác định là một ngành dịch vụ quan trọng trong cơ cấu tổng thể nền kinh tế quốc dân, đóng vai trò hỗ trợ, kết nối và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của cả nước cũng như từng địa phương, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông Lê Trọng Minh, Tổng Biên tập Báo Đầu tư cũng cho biết, dịch vụ logistics cũng cần được phát triển thành một ngành dịch vụ đem lại giá trị gia tăng cao, gắn với phát triển sản xuất hàng hóa, xuất nhập khẩu và thương mại trong nước, phát triển hạ tầng giao thông vận tải và công nghệ thông tin; đồng thời, phải phát triển thị trường dịch vụ logistics, tập trung nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dịch vụ logistics; phát huy tối đa lợi thế vị trí địa lý, tăng cường kết nối để đưa Việt Nam trở thành một đầu mối logistics quan trọng trong khu vực; phát triển logistics gắn với chuỗi cung ứng bền vững, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng, dù sở hữu tiềm năng to lớn và đang có những cơ hội rộng mở, nhưng ngành logistics vẫn có những hạn chế chủ quan, nếu không sớm khắc phục và có biện pháp thích ứng phù hợp, thị trường logistics Việt Nam ắt khó có thể phát triển như kỳ vọng.

Trong đó, chi phí logistics cao do sự kết nối chưa đồng bộ, quy hoạch chưa khoa học và sự thiếu hụt nguồn nhân lực, điều này chắc chắn sẽ không phải là vấn đề có thể giải quyết trong một sớm một chiều, song cũng không thể để chậm trễ hơn.

Đồng thời, tác động từ những căng thẳng địa chính trị, áp lực từ lạm phát lên nhu cầu tiêu dùng, tuyên bố “xanh hóa” từ ngày càng nhiều tập đoàn lớn, những tiến bộ khoa học công nghệ đang được triển khai trên khắp thế giới và sự bùng nổ của thương mại điện tử đang khiến bức tranh ngành logistics truyền thống phải định hình lại.

Do đó, Hội nghị Logistics 2023 mong muốn sẽ tìm ra những ý tưởng hay để góp phần làm cho con đường phía trước của thị trường logistics Việt Nam trở nên thênh thang hơn, bằng phẳng hơn, đưa Việt Nam trở thành một trung tâm logistics tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Thứ trưởng Trần Duy Đông hy vọng, những ý kiến phân tích, trao đổi, thảo luận của các chuyên gia đến từ các cơ quan hoạch định chính sách và các doanh nghiệp hàng đầu sẽ đóng góp thông tin hữu ích cho lộ trình tiếp theo như tinh thần chỉ đạo tại Quyết định 221 của Thủ tướng Chính phủ, đó là chuẩn bị cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu, xây dựng Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2045 và các kế hoạch hành động.

Theo đó, trong phiên thảo luận 1 với chủ đề “Nhận định xu hướng logistics của Việt Nam”, các chuyên gia sẽ phân tích về tầm quan trọng để có một hệ thống các chính sách, quy định rõ ràng và thuận lợi trong việc định hình ngành logistics ở Việt Nam; các sáng kiến của Chính phủ nhằm thúc đẩy môi trường thuận lợi cho tăng trưởng, thu hút đầu tư và thúc đẩy khả năng cạnh tranh; tác động của các hiệp định thương mại quốc tế tới ngành logistics Việt Nam...

Bên cạnh đó, các chuyên gia sẽ phân tích sự thay đổi toàn cầu đang diễn ra trong chuỗi cung ứng, nhấn mạnh đến việc di dời các cơ sở sản xuất; cơ hội thu hút FDI và trở thành trung tâm sản xuất, phân phối được ưa chuộng; những thách thức và chiến lược để Việt Nam tận dụng sự thay đổi toàn cầu này và củng cố vị thế của mình trong mạng lưới chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Mặc khác, phiên thảo luận cũng sẽ đánh giá về tình hình phát triển hạ tầng logistics Việt Nam, như: Đầu tư xây dựng hệ thống đường bộ, cầu, sân bay, cảng biển, đường sắt trong những năm gần đây; việc lập kế hoạch và thực hiện các trung tâm hậu cần; nhấn mạnh khả năng và năng lực của các nhà cung cấp dịch vụ trong các lĩnh vực cảng, vận tải biển và hậu cần, bao gồm giao nhận, vận tải đường bộ, hải quan, hoạt động xuyên biên giới, IDC/bốc dỡ, kho bãi, kho chứa hàng hóa và hậu cần thông thường; nhận diện và thảo luận các giải pháp tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển hạ tầng logistics…

Tại phiên thảo luận thứ 2 với chủ đề “Tạo cơ hội cho logistics phát triển trong tương lai”, các chuyên gia sẽ tập trung thảo luận 4 vấn đề: Nhận diện và tìm giải pháp cho những thách thức hạn chế phát triển logistic như cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện, khả năng tiếp cận công nghệ hạn chế và nhu cầu cần có lực lượng lao động có tay nghề cao; sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử trên toàn cầu và tác động của nó đối với ngành logistic, cơ hội và thách thức…; tầm quan trọng của công nghệ và sự đổi mới trong việc thúc đẩy hiệu quả và khả năng cạnh tranh trong ngành logistics; nhận diện tầm quan trọng ngày càng tăng của tính bền vững và thực tiễn chuỗi cung ứng xanh trong ngành hậu cần, hệ sinh thái logistics tuần hoàn và bền vững hơn.