Theo thống kê của Cục Thuỷ sản, trong 8 tháng năm 2023, nhóm hàng thuỷ sản xuất khẩu đạt hơn 5,6 tỷ USD, giảm hơn 25% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân đến từ lượng đơn hàng ở thị trường lớn như Mỹ, EU… giảm mạnh, dẫn đến tồn kho cao. Cộng với các yếu tố về giá cả vật tư đầu vào phục vụ ngành thủy sản tăng, cước vận chuyển tiếp tục gây áp lực với hoạt động sản xuất thủy sản.
Nhưng đến thời điểm này, mức giảm đang có dấu hiệu cải thiện hơn so với những tháng đầu năm, nhất là khi những diễn biến gần đây đã cho thấy cơ hội tăng tốc cho hoạt động xuất khẩu thủy sản.
Liên quan đến hoạt động xuất khẩu của ngành thuỷ sản, bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đưa ra những tín hiệu tích cực cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam những tháng cuối năm. Điển hình là kim ngạch xuất khẩu tôm từ tháng 5/2023 đến nay liên tục tăng.
Đặc biệt, kết quả đánh giá hệ thống kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm đối với cá da trơn xuất khẩu của Cơ quan Kiểm dịch và An toàn thực phẩm Mỹ (FSIS) rất khả quan, không có sai lỗi lớn. Bà Lan kỳ vọng đây sẽ là cơ sở cho các doanh nghiệp tăng giá bán ở các thị trường khác.
Bà Lan nhận định, các doanh nghiệp ngành tôm hiện đã đi rất sát thị trường, linh động điều chỉnh chính sách bán hàng. Với thị trường cá tra, mức giá hiện đã ở mức thấp nhất, các doanh nghiệp cần hợp tác chặt chẽ để có giá bán tốt nhất trong thời gian tới. Với người nuôi, cần hợp tác với các doanh nghiệp để nắm vững thị trường, dãn nuôi, đảm bảo nguồn cung phù hợp với nhu cầu. Với đà này, VASEP nhận định xuất khẩu thủy sản năm 2023 sẽ đạt trên 9 tỷ USD.
Trước đó, tại hội nghị bàn giải pháp phát triển nuôi trồng thủy sản trong bối cảnh mới, tổ chức ngày 9/9 tại TP Cần Thơ, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến cho rằng, nếu ngành thủy sản không duy trì được đà tăng trưởng và tăng tốc xuất khẩu, sẽ ảnh hưởng đến kết quả chung của toàn ngành nông nghiệp.
Thứ trưởng Tiến cũng đã chỉ ra một số hạn chế đến từ việc chuỗi giá trị toàn ngành chưa mạnh mẽ trong đổi mới công nghệ, giá thành sản xuất ở mức cao. Bởi sức cạnh tranh nằm ở giá thành, buộc ngành thủy sản phải giảm giá thành sản xuất, nếu đi theo đường mòn, làm theo cách cũ trong bối cảnh mới, sẽ không nâng cao được sức cạnh tranh. Do đó, Thứ trưởng yêu cầu ngành thủy sản phải xây dựng cơ cấu giá thành chuẩn cho ngành, với các tiêu chuẩn cụ thể về giống, thức ăn, môi trường, thú y… để áp dụng đối với từng phương thức nuôi.
Ngoài mặt hàng xuất khẩu chủ lực là tôm và cá tra, hải sản đang là sản phẩm tiềm năng, mảnh ghép quan trọng của ngành thủy sản và còn nhiều dư địa. Do đó, Thứ trưởng Tiến đề nghị các địa phương cần quan tâm, quán xuyến lại tất cả các đối tượng nuôi trên địa bàn.
Thị trường thế giới đang mở ra cơ hội cho các mặt hàng như cá ngừ, cua, tôm, các loại ốc... của Việt Nam. Hiện tại, giá xuất khẩu tôm bắt đầu tăng từ 7.000 - 22.000 đồng/kg tùy loại. Nhu cầu mua cá tra cũng đã tăng. Chính vì vậy, việc tổ chức lại nuôi trồng thuỷ sản thích ứng với tình hình mới vừa được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đặt ra cho các địa phương.
Thực tế những tháng cuối năm luôn là cơ hội của ngành thủy sản. Mục tiêu quan trọng nhất của các doanh nghiệp hiện nay là duy trì lực lượng lao động có tay nghề cao, đủ khả năng đáp ứng yêu cầu sản xuất cho giai đoạn phục hồi. Với đà này, ngành thủy sản có thể chạm mức kim ngạch xuất khẩu 10 tỷ USD trong năm nay.
