Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm Việt Nam sang Hoa Kỳ 6 tháng đầu năm nay đạt 299 triệu USD, giảm 38%. Tháng 6/2023, xuất khẩu tôm sang Hoa Kỳ giảm 23%, mức giảm thấp nhất kể từ đầu năm. Giá trị xuất khẩu tôm Việt sang Hoa Kỳ trong tháng 6 đạt hơn 71 triệu USD, giá trị cao nhất kể từ đầu năm nay.
Nguyên nhân khiến xuất khẩu tôm của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ sụt giảm là do lạm phát, thắt chặt chi tiêu, tồn kho lớn; giảm động lực nhập khẩu do lãi suất tăng. Mặt khác, nguồn cung vào thị trường tăng lên từ các nước như Ấn Độ, Ecuador, Indonesia. Đáng chú ý, giá thành nuôi tôm của Việt Nam cao so với các đối thủ cạnh tranh do chi phí vận hành và quản lý đối với mô hình sản xuất nhỏ lẻ, không tối đa hóa được hiệu quả của nguyên liệu đầu vào.
Theo báo cáo KIS Vietnam Securities Corp công bố tháng hồi tháng 4/2023, Việt Nam đứng thứ 4 về nhập khẩu tôm vào thị trường Hoa Kỳ do Việt Nam đa dạng hóa sản phẩm và chuỗi cung ứng trong nuôi trồng thủy sản và các nước xuất khẩu. Mặc dù các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có giá kém cạnh tranh hơn nhưng danh tiếng về sản phẩm chất lượng cao đã thúc đẩy xuất khẩu tôm Việt Nam giữ vị trí Top 4 với tốc độ tăng trưởng kép 18,9% trong 5 năm qua.
Thông tin về tình hình sản xuất, xuất khẩu tôm 6 tháng đầu năm, ông Ngô Thế Anh, Trưởng phòng Nuôi trồng thủy sản, Cục Thủy sản, Bộ NN&PTNT cho biết, tôm Việt Nam hiện được xuất khẩu đến khoảng 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 5 thị trường lớn gồm châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc.
Việt Nam đã trở thành nước cung cấp tôm đứng thứ hai thế giới với giá trị xuất khẩu chiếm 13 - 14% tổng giá trị xuất khẩu tôm của toàn thế giới. Hàng năm, ngành tôm đóng góp khoảng 40 - 45% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản, tương đương 3,5 - 4 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam trong năm 2022 cũng lập kỷ lục khi đạt 4,3 tỷ USD, tăng 11,2% so với năm 2021.
Trong 6 tháng đầu năm 2023, diện tích thả nuôi tôm nước lợ của cả nước đạt 656.000 ha, tăng 6,4% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó diện tích tôm sú 605.000 ha, tôm thẻ chân trắng 51.000 ha. Sản lượng tôm nước lợ của cả nước đạt 467.000 tấn, tăng 4,1% so với cùng kỳ năm 2022.
“Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu tôm chỉ đạt 1,56 tỷ USD, giảm hơn 30% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 38% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước. Diện tích và sản lượng tôm mặc dù đảm bảo kế hoạch và có tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2022 nhưng kim ngạch xuất khẩu sụt giảm, được mùa nhưng giá bán giảm sâu, chi phí đầu vào cao”, ông Ngô Thế Anh nêu tình hình.
Xác định ngành tôm đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức từ cả yếu tố chủ quan và khách quan, ông Thế Anh cho rằng, trong nửa cuối năm 2023, ngành cần tập trung áp dụng kỹ thuật mới, tiên tiến vào sản xuất, đa dạng các phương thức nuôi theo điều kiện từng vùng và thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu.
“Trong 6 tháng cuối năm 2023, ngành tôm tập trung tiếp tục duy trì diện tích nuôi, thả bổ sung diện tích đã thu hoạch theo kế hoạch với mục tiêu đạt 563.000 tấn sản lượng cả năm”, ông Ngô Thế Anh cho biết.
Nhận định về thị trường xuất khẩu 6 tháng cuối năm, ông Phạm Quang Huy - Tham tán nông nghiệp - Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ đánh giá, lãi suất không tăng, kỳ vọng lạm phát dần được kiểm soát cùng với sức mua đang phục hồi trở lại. Kỳ vọng thị trường tôm ở Hoa Kỳ sớm khởi sắc trong năm 2024. Cũng theo ông Phạm Quang Huy, thông tin thị trường và chính sách tại Hoa Kỳ minh bạch, ổn định. Đối tác và bạn hàng Hoa Kỳ ổn định, có tính cam kết chặt chẽ. Uy tín doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cũng đã được khẳng định. Giá thực phẩm thiết yếu và thực phẩm bổ sung tăng giúp cải thiện giá trị gia tăng nếu quản lý và vận hành chuỗi tốt. Đây là những yếu tố thuận lợi cho xuất khẩu tôm của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ thời gian tới.
Để đẩy mạnh xuất khẩu tôm vào thị trường Hoa Kỳ, ông Phạm Quang Huy cũng khuyến nghị các doanh nghiệp trong nước cần tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị từ khâu ươm giống, sản xuất, chế biến, phân phối và tiêu thụ sản phẩm; phát triển các mô hình nuôi tôm giúp hạ giá thành sản phẩm, tiệm cận với giá của các đối thủ cạnh tranh,….
Tuân thủ các quy định về tiêu chuẩn sản xuất, an toàn thực phẩm, ghi nhãn, đăng ký các tiêu chuẩn về môi trường, lao động, nguồn gốc xuất xứ. Lưu giữ đầy đủ hồ sơ quá trình sản xuất, chế biến để truy xuất thông tin và phục vụ các đợt thẩm tra tại chỗ của các cơ quan chức năng Hoa Kỳ.
Bên cạnh đó, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tìm hiểu thị hiếu người tiêu dùng, nắm rõ các quy định, luật lệ và yêu cầu của liên bang cũng như tiểu bang. Luôn đáp ứng yêu cầu chất lượng, vệ sinh thực phẩm; nâng cao hàm lượng chế biến, đa dạng hóa sản phẩm (tôm bao bột, ăn liền, tempura…).
Tích cực quảng bá, tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, chủ động tiếp cận các kênh phân phối chính thức và chuyên biệt bao gồm hệ thống các siêu thị châu Á và người Việt. Đẩy mạnh sử dụng kênh thương mại điện tử, đặc biệt trong bối cảnh bình thường mới. Phát triển các mô hình liên kết sản xuất, các nhà cung cấp nguyên liệu.
