Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) có tổng diện tích khoảng 1.553km2, có giá trị đặc biệt về địa chất - địa mạo, cảnh quan. Hòn Trống Mái trên vịnh Hạ Long gồm 2 đảo đá nhỏ có hình thù như một đôi gà trống, mái cao khoảng 13,9m, chân đảo hẹp hơn phần thân. Trải qua quá trình hoạt động địa chất, kiến tạo và sự tác động của nước biển, hòn Trống Mái có cấu tạo đơn nghiêng với nhiều hệ thống khe nứt.
Hòn Trống Mái cũng thường xuyên chịu tác động của các yếu tố: Mưa, gió, sóng, thủy triều, dòng chảy, môi trường, đây là những yếu tố có tác động tới quá trình phong hóa, sạt, trượt. Đến nay, dù chưa ghi nhận xảy ra tình trạng sạt trượt nhưng tỉnh Quảng Ninh luôn quan tâm các giải pháp để bảo tồn hòn Trống Mái nói riêng và các di sản nói chung.
Ngày 24/3/2022, UBND tỉnh đã phê duyệt Quyết định số 730/QĐ-UBND về thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và các yếu tố ảnh hưởng làm cơ sở đề xuất các giải pháp bảo tồn hòn Trống Mái, Vịnh Hạ Long”.
Viện Khoa học địa chất và khoáng sản thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường là đơn vị được giao chủ trì thực hiện nhiệm vụ. Ban Quản lý vịnh Hạ Long, Sở Văn hóa và Thể thao là đơn vị tiếp nhận, ứng dụng kết quả nhiệm vụ.
Hòn Trống Mái trên Vịnh Hạ Long.
Để triển khai nhiệm vụ theo đúng quy định hiện hành, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh được giao ký hợp đồng với Viện Khoa học địa chất và khoáng sản. Xác định đây là nhiệm vụ cấp bách, phục vụ nhu cầu quản lý, bảo tồn hòn Trống Mái, Sở Khoa học - Công nghệ đã thường xuyên đôn đốc Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản phối hợp với Ban Quản lý Vịnh Hạ Long bám sát nội dung được phê duyệt để tổ chức triển khai đúng tiến độ, kịp thời báo cáo đề xuất các giải pháp, bảo tồn hòn Trống Mái.
Đến nay, nhiệm vụ trên cơ bản hoàn thành đầy đủ các nội dung, sản phẩm theo đúng quyết định phê duyệt, gồm: Nghiên cứu tổng quan và thành lập cơ sở dữ liệu hòn Trống Mái; nghiên cứu đánh giá hiện trạng hòn Trống Mái; nghiên cứu các yếu tố tác động lên hòn Trống Mái; quan trắc và thu thập dữ liệu trên hòn Trống Mái; nghiên cứu các giải pháp bảo tồn và xây dựng hồ sơ báo cáo tiền khả thi các giải pháp bảo tồn hòn Trống Mái.
Sau khi nghiên cứu các tác động, chuyên gia đã đề xuất nhiều giải pháp theo từng đối tượng cụ thể để giảm thiểu nguy cơ trượt lở, đổ lở, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ổn định hòn Trống Mái. Trong đó, có thể dùng neo bảo vệ các khối trượt, bơm trám xi măng các khe nứt, xây tường bê tông chịu lực hỗ trợ gia cố các vách hang và hệ thống đê bao vòng quanh chân cụm đảo nhằm giúp xử lý độ ổn định chân đế hòn Trống Mái…Không được làm thay đổi cảnh quan và vẫn phải đảm bảo độ ổn định theo thời gian của hòn Trống Mái, các tác động nên hạn chế tối đa.
Sở Khoa học và Công nghệ đã yêu cầu Viện Khoa học địa chất và khoáng sản hoàn thành các nội dung, thủ tục công việc của nhiệm vụ để nghiệm thu bàn giao sản phẩm cho Sở Văn hóa và Thể thao, Ban Quản lý vịnh Hạ Long trong tháng 8/2023, để sớm báo cáo UBND tỉnh cho triển khai các giải pháp bảo tồn hòn Trống Mái.
Liên quan đến đề án trên, ông Phan Đăng Chính - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh cho biết, việc nghiên cứu đánh giá hiện trạng và các yếu tố ảnh hưởng làm cơ sở đề xuất các giải pháp bảo tồn hòn Trống Mái, vịnh Hạ Long là rất cần thiết và có ý nghĩa quan trọng, thiết thực phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản cho nhiều thế hệ.
Trước mắt, sở đã có văn bản tham mưu UBND tỉnh đề nghị có giải pháp phân luồng, thời gian và tốc độ lưu thông của tàu tại khu vực hòn Trống Mái cho phù hợp, nhằm giảm thiểu tác động xâm thực, ăn mòn của nước biển gây ảnh hưởng đến an toàn, sự ổn định của hai đảo nhỏ này.
