Quản lý chặt chẽ nhưng không tạo rào cản đối với tàu bay không người lái

Liên quan đến Điều 6 về phòng không nhân dân và tàu bay không người lái (UAV), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá đây là nhóm chính sách có tác động lớn đến kinh tế, tài sản. Theo đó, dự thảo luật bổ sung quy định chuyển cấp phép nhập khẩu tàu bay không người lái về Ủy ban nhân dân tỉnh; duy trì nghĩa vụ đáp ứng điều kiện kinh doanh; trao quyền đình chỉ và chế tài cho nhiều chủ thể. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, lực lượng, phương tiện bay không người lái chưa được định nghĩa là lực lượng Nhà nước, lực lượng huy động từ doanh nghiệp hay tập hợp phương tiện. Việc huy động phải quy định cụ thể về chủ thể, điều kiện bồi thường và trách nhiệm khi xảy ra thiệt hại. Quy định giao thẩm quyền cấp phép cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nhưng phải có ý kiến thống nhất của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, tuy nhiên cần rà soát kỹ việc xin ý kiến này có làm chậm hay kéo dài thời gian xử lý hay không.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, bỏ giấy chứng nhận không đồng nghĩa với bỏ điều kiện; văn bản dưới luật phải sửa đổi đồng thời với các quy định của luật. Ngoài ra, quyết định đình chỉ, chế áp hoặc bắt giữ UAV có thể gây thiệt hại về tài sản và dữ liệu. Trong tình huống khẩn cấp có thể ra quyết định, nhưng sau đó bắt buộc phải lập biên bản điện tử, ghi rõ căn cứ, thời gian, người ra lệnh, thiết bị sử dụng, bảo toàn chứng cứ và có cơ chế xem xét khiếu nại.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, hiện nay việc sử dụng UAV không chỉ phục vụ quốc phòng, mà còn ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực dân sự (như vận chuyển mẫu bệnh phẩm y tế). Do đó, các quy định pháp luật vừa phải quản lý chặt chẽ vì mục tiêu an ninh, quốc phòng, vừa phải tạo điều kiện thuận lợi để phát huy hiệu quả của công nghệ này trong đời sống kinh tế - xã hội.

Về công tác rà soát bất cập về chức vụ sĩ quan và tuổi phục vụ của sĩ quan dự bị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, việc tăng tuổi phục vụ của sĩ quan dự bị giúp giữ nguồn cán bộ có kinh nghiệm, nhưng cần đánh giá toàn diện về sức khỏe, cơ cấu cấp bậc, nhu cầu biên chế và điều khoản chuyển tiếp. Không nên chỉ điều chỉnh con số về tuổi, mà thiếu tiêu chí phân loại theo yêu cầu thể lực, chuyên môn và khả năng huy động. Việc quy định tuổi phục vụ của sĩ quan dự bị cần rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm phù hợp với tính chất đặc thù công việc của từng lực lượng.

Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, khoản 1 Điều 9 dự thảo Luật đề xuất sửa đổi theo hướng khu vực phòng thủ được tổ chức theo địa bàn cấp tỉnh, cấp xã và đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Tuy nhiên, hiện nay các đơn vị hành chính mới chỉ xác định gồm cấp tỉnh, cấp xã (xã, phường) và đặc khu, trong khi mô hình và cấp quản lý của “đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt” vẫn chưa được làm rõ trong dự thảo luật.

Với chủ trương lấy xây dựng cấp xã làm nền tảng để bảo vệ địa phương, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận định, quy định như dự thảo chưa rõ cấp nào đóng vai trò tổ chức, chỉ huy và hiệp đồng khi thực hiện nhiệm vụ khu vực phòng thủ. Trong quốc phòng địa phương, một xã không thể tự xử lý đầy đủ các không gian tác chiến. Do đó, việc xác định cấp xã là đơn vị nền tảng của khu vực phòng thủ cũng cần phải được đánh giá kỹ lưỡng; đồng thời cần xác định rõ cơ chế liên xã, liên địa bàn và đơn vị hành chính đặc biệt trong kế hoạch phòng thủ cấp tỉnh.

Quy định như dự thảo dẫn tới cách hiểu: mỗi xã là một khu vực phòng thủ độc lập, nguy cơ phân tán đầu mối sẽ hiện hữu, do vậy Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị điều chỉnh theo hướng: Quy định khu vực phòng thủ cấp tỉnh là hạt nhân tổ chức, chỉ huy, hiệp đồng; xây dựng cấp xã vững mạnh là nền tảng của thế trận phòng thủ địa phương. Quy định này vừa bảo đảm phát huy vai trò của cấp xã, vừa nằm trong phạm vi điều hành hạt nhân của cấp tỉnh.