Trong bối cảnh khó khăn, thách thức của những tháng đầu năm 2023, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo, điều hành quyết liệt để tháo gỡ khó khăn, đưa nền kinh tế tiếp tục phát triển. Báo Điện tử Chính phủ đã có cuộc trao đổi với GS.TSKH Nguyễn Quang Thái, Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam xung quanh vấn đề này.
GS-TSKH Nguyễn Quang Thái, Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam - Ảnh: VGP/LS
Bối cảnh diễn biến phức tạp, khó lường
GS Nguyễn Quang Thái phân tích: Bước vào năm 2023, các xung đột địa chính trị tiếp tục diễn ra phức tạp, làm cho nền kinh tế thế giới bị "phân mảnh" thành những khối, nhóm nước theo các quan hệ thương mại, đầu tư, an ninh…
Các dự báo kinh tế quốc tế năm 2023 cho thấy, tốc độ kinh tế toàn cầu bị giảm tốc độ tăng trưởng, trong điều kiện khủng hoảng lương thực, khủng hoảng năng lượng và suy thoái môi trường nặng nề trong xung đột địa chính trị và xung đột ở Ukraine từ hơn một năm nay. Các biện pháp bao vây cấm vận khắc nghiệt nước Nga, cuộc chiến tranh thương mại Trung - Mỹ... đang làm hình thành các liên minh kinh tế mới về dầu mỏ, về Nhóm Thượng Hải và BRICS,… Nước Mỹ với nền kinh tế, khoa học công nghệ hùng mạnh nhất cũng đang gặp suy giảm trầm trọng, giảm tăng trưởng, tăng lạm phát, tăng lãi suất liên tiếp.
Dưới tác động của tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu, thời tiết khí hậu của Việt Nam diễn biến khá phức tạp, ảnh hưởng đến tình trạng khô hạn, nóng, lạnh thất thường. Mấy ngày đầu tháng 5 đã ghi nhận nắng nóng vượt 40 độ C, cao nhất được ghi nhận trong lịch sử khí tượng, nhất là ở Bắc Trung Bộ.
Bên cạnh đó, tuy Tổ chức Y tế thế giới không coi đại dịch COVID-19 là tình trạng y tế khẩn cấp toàn cầu nhưng không vì thế mà chúng ta lơ là, không hành động gì trong điều kiện mở rộng giao lưu. Hiện số ca mắc COVID-19 đã tăng, có ngày lên tới 2.000 trường hợp, một số diễn biến nặng ngay trong các tháng đầu năm 2023.
Giao nhiệm vụ cụ thể, sát sao
Trong bối cảnh đó, GS Nguyễn Quang Thái nêu rõ: Chính phủ đã nỗ lực chỉ đạo điều hành quyết liệt để tháo gỡ khó khăn, đưa nền kinh tế vượt qua thách thức. Chính phủ đã tổ chức gần 600 cuộc họp, hội nghị. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 31 văn bản quy phạm pháp luật (19 nghị định và 12 quyết định của Thủ tướng Chính phủ), 77 nghị quyết của Chính phủ, 498 quyết định cá biệt và 27 công điện, 11 chỉ thị, 398 công văn.
Cụ thể, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tập trung chỉ đạo các bộ, ngành địa phương chủ động rà soát, hoàn thiện các quy định của pháp luật về cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, sinh kế cho người dân.
Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho từng thành viên Chính phủ tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong cơ quan của mình và làm việc trực tiếp, nắm tình hình, giải quyết các vấn đề tại địa phương.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có những cuộc thị sát tại cơ sở, tháo gỡ các điểm nghẽn trong giao thông ngay trong các ngày Tết và nghỉ lễ năm 2023, tạo ra xung lực mới, kiên quyết "không nói không, không nói khó, không nói có mà không làm". Cách chỉ đạo điều hành của Thủ tướng rất cụ thể, sát sao đã làm cho các ngành, địa phương phải nỗ lực hơn nữa, cũng như gợi mở các vấn đề, khơi dậy tiềm năng, thế mạnh của các giới, đặc biệt là người lao động, phụ nữ, nhà giáo…
Nỗ lực hơn nữa trong tham mưu kinh tế
GS Nguyễn Quang Thái đánh giá: Đối với ngành kế hoạch và đầu tư, bên cạnh sự biểu dương, khen ngợi, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo rất trúng các vấn đề lớn mà cơ quan "tham mưu về kinh tế" của Đảng và Nhà nước cần phải nỗ lực hơn nữa. Đặc biệt trong công tác quy hoạch tổng thể quốc gia và các ngành, vùng và địa phương, Thủ tướng Chính phủ đã cùng các thành viên Chính phủ thảo luận để đẩy nhanh tiến độ xây dựng các quy hoạch, hoàn thiện hơn nữa việc tích hợp các khía cạnh đa dạng để thực hiện các mục tiêu phát triển của đất nước đã có 100 triệu dân và 5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài.
Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo ngành tài chính, chịu trách nhiệm bảo đảm nguồn thu và chi tiêu đúng quy định, hiệu quả, xem xét việc giảm thuế VAT xuống 8%, hoãn và giãn thuế để khoan sức dân và doanh nghiệp đã bị "bào mòn" tiềm lực khá nhiều sau mấy năm dịch bệnh và giảm sút đơn hàng quốc tế.
Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo lĩnh vực ngân hàng, tiền tệ, là mạch máu của nền kinh tế, để có giải pháp kiểm soát chặt chẽ dòng tiền, tăng dự trữ quốc gia, giảm nợ xấu, đưa tín dụng vào đúng nhu cầu đích thực của nền kinh tế, trong đó có giải pháp giảm lãi suất, giúp các doanh nghiệp và người dân có thể tiếp cận vốn cho sản xuất kinh doanh trong các địa bàn khác nhau, tìm ra các khâu động lực cụ thể trong tăng tiêu dùng, đẩy mạnh đầu tư và xuất khẩu để tăng nhanh và bền vững.
Với mỗi địa phương đến kiểm tra công tác, Thủ tướng đã đánh giá đúng và trúng những nỗ lực của địa phương và gợi mở các giải pháp thiết thực và hiệu quả để phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ quốc phòng, an ninh, gắn kết mỗi địa phương với các địa phương lân cận và cả nước, cùng lan tỏa và thúc đẩy phát triển. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chủ trì Hội nghị triển khai Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 23/11/2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đồng bằng sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Xúc tiến đầu tư Vùng với chủ đề "Liên kết phát triển - Đổi mới sáng tạo - Xanh và Bền vững".
Tại Hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã phân tích những tồn tại, hạn chế, khó khăn, thách thức của Vùng, làm cho kinh tế-xã hội phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế, vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của Vùng; các địa phương phát triển không đồng đều, phụ thuộc nhiều vào vốn và lao động. Các ngành sản xuất với công nghệ hiện đại chiếm tỉ lệ thấp. Cơ cấu thu ngân sách nhà nước ở một số địa phương chưa bền vững, còn phụ thuộc vào một số ngành nhất định,… Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chỉ rõ cần quán trịệt 5 quan điểm, 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp để cả vùng đồng bằng sông Hồng phát triển vượt lên, dẫn đầu cả nước.
Những thông điệp quan trọng về chính sách đổi mới rộng mở
Bên cạnh đó, các chuyến thăm và làm việc của Thủ tướng Chính phủ đến các nước hoặc tiếp các đoàn khách cấp cao của các nước đều là dịp để người lãnh đạo cao nhất của Chính phủ truyền đi thông điệp quan trọng về chính sách đổi mới rộng mở của Việt Nam, cùng các bên trao đổi và đi tới hàng loạt các cam kết đa dạng cho đầu tư kinh doanh mới, cả ODA, FDI, xuất nhập khẩu, gắn kết ngày càng sâu rộng với kinh tế toàn cầu thời hội nhập.
Các Phó Thủ tướng và các thành viên Chính phủ đã đồng hành cùng tập thể Chính phủ, trao đổi thảo luận với các bằng chứng rất cụ thể để phát huy các tiềm năng thế mạnh của đất nước.
Chẳng hạn, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã làm tốt chức trách được phân công trên bình diện rất rộng. Ông đã chỉ đạo sát sao các ngành và địa phương đóng góp để điều chỉnh Luật Đất đai (sửa đổi), đóng góp với Hội nghị cấp cao Liên Hợp Quốc về nước… Đối với vấn đề biến đổi khí hậu, ông đã nêu nhiều giải pháp cụ thể để Việt Nam phát triển xanh, thực hiện cam kết về giảm phát thải ròng khí nhà kính bằng 0.
Các Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang, Lê Minh Khái cũng có nhiều hoạt động rất tích cực và hiệu quả trong chỉ đạo điều hành lĩnh vực được phân công, phối hợp tốt với tập thể thành viên Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ để có sự chỉ đạo điều hành rất năng động, hiệu quả, mang lại các chuyển động tích cực trong toàn hệ thống hành chính quốc gia từ Trung ương đến các ngành và địa phương.
Nhân tố tích cực đã xuất hiện ở các ngành, địa phương
Theo GS. Nguyễn Quang Thái, trước những khó khăn, thách thức, nhiều nhân tố tích cực đã xuất hiện ở các ngành, các địa phương là các điểm sáng, rất đáng hoan nghênh.
Ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn đã có sự phát triển rất năng động trong thời kỳ mới, với các sản phẩm nông, lâm, thủy hải sản tăng trưởng nhanh, đáp ứng nhu cầu trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu, đạt và vượt mục tiêu xuất khẩu, nhất là mở rộng thị trường quốc tế.
Thành phố Hà Nội và vùng đồng bằng sông Hồng đã có sự vươn lên rất năng động trong khó khăn chung. Hà Nội đã đạt những kết quả bước đầu tích cực hơn mức trung bình cả nước, dù còn xa các chỉ tiêu, mục tiêu. Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) quý I/2023 tăng 5,8%; bình quân 2 năm 2021-2022, GRDP tăng 5,86% (chỉ tiêu giai đoạn 2021-2025 là từ 7,5-8,0%); GRDP/người năm 2022 đạt 141,8 triệu đồng (kế hoạch đến năm 2025 là 192-196 triệu đồng); vốn đầu tư xã hội đạt 872,2 nghìn tỷ đồng, bằng 28,14% cận dưới chỉ tiêu 5 năm 2021-2025 (3.100 nghìn tỷ đồng); năng suất lao động tăng bình quân 5,05%/năm (kế hoạch là 7,0-7,5%).
Tỉnh Quảng Ninh dẫn đầu cả nước về chỉ số cạnh tranh cấp tỉnh PCI trong nhiều năm. Tổng sản phẩm nội tỉnh (GRDP) ước tăng 8,04% trong quý I so với cùng kỳ năm trước, tuy thấp hơn mức trên 10% trước đây, những đã là điểm sáng, thúc đẩy tăng trưởng chung. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh quý I/2023 ước đạt 14.870 tỷ đồng, tăng 9% cùng kỳ, trong đó thu nội địa ước đạt 11.270 tỷ đồng, tăng 8% cùng kỳ; thu xuất nhập khẩu ước đạt 3.600 tỷ đồng, tăng 7% cùng kỳ, là những con số rất ấn tượng.
Khắc phục tình trạng cùng cơ chế nhưng nơi làm tốt, nơi trì trệ
Cùng trong điều kiện cơ chế như nhau, nhưng vẫn còn sự trì trệ, yếu kém trong một số ngành, địa phương và một số lãnh đạo các cấp rất cần được chỉnh sửa.
Trong 4 tháng đầu năm, tuy có chuyển biến trong ngành GTVT, nhưng nhiều ngành và địa phương giải ngân vốn đầu tư công rất thấp, chủ yếu là tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Tình trạng đầu tư công được giải ngân thấp đã không chỉ làm nguồn lực quốc gia bị "kìm hãm", giảm tốc độ tăng trưởng, mà còn làm nhiều ngành và địa phương khác cần thêm vốn, nhưng chưa điều chuyển được.
Do yếu kém trong đơn hàng PMI từ bên ngoài, nhiều sản phẩm công nghiệp chủ lực bị giảm sút tốc độ tăng, thậm chí giảm "âm" trong những tháng qua, rất đáng lo ngại. Tại Hà Nội, 4 tháng qua, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) chỉ tăng 1,6% (cùng kỳ tăng 6,0%); kim ngạch xuất khẩu giảm 1,3%.
Vươn lên trong từng tháng, từng quý và cả năm 2023
Phân tích về nền kinh tế năm 2023, GS Nguyễn Quang Thái nhấn mạnh: Đây là năm bản lề thực hiện kế hoạch 5 năm 2021-2025, đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững.
Dưới tác động của đại dịch COVID-19, các năm 2020/2021 Việt Nam chỉ tăng trưởng dưới 3%/năm, mặc dù đó là tốc độ cao trên thế giới và khu vực.
Năm 2022, tuy GDP tăng trưởng 8,02%, nhưng bình quân tăng 2 năm đầu kế hoạch 5 năm 2021-2025 vẫn dưới 6%/năm, đòi hỏi những nỗ lực rất lớn của ba năm 2023-2025, thực hiện quyết liệt chương trình hành động khôi phục và phát triển kinh tế sau đại dịch.
Khó khăn còn rất lớn, vì theo các tổ chức quốc tế, dự báo tăng trưởng quý II/2023 và cả năm của Việt Nam là từ 5-6%, khó bù đắp sự tăng trưởng giảm sút các năm đại dịch COVID-19 và đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đúng như sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, chúng ta cần tích cực, chủ động vượt mọi khó khăn thách thức, tháo gỡ khó khăn chủ quan, phát huy thành tựu, tận dụng mọi thời cơ mới để có những điều chỉnh chính sách linh hoạt, nỗ lực vượt lên đạt mục tiêu cao nhất năm 2023 và kế hoạch 5 năm 2021-2025.
Các khoản phí do tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán thu đối với ví điện tử như VETC, Viettel Money là phí sử dụng phương tiện thanh toán theo quy định của pháp luật ngân hàng, không phải phí sử dụng đường bộ hay phí sử dụng tài khoản giao thông. Việc công khai đầy đủ, rõ ràng về bản chất, mức thu và các chính sách liên quan sẽ giúp khách hàng hiểu đúng, chủ động lựa chọn và tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.
Tăng trợ cấp người có công, nâng chuẩn trợ giúp xã hội, Luật Phát triển Đô thị, thí điểm luật sư công, quản lý FDI và bảo hiểm nông nghiệp là những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 10/2026.
Trong quá trình chuẩn bị Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các cơ quan khẩn trương hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết, bảo đảm chính sách đúng, quy định rõ, đồng bộ, khả thi và tổ chức thực hiện được ngay sau khi được thông qua, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quyền lực, không để lợi ích ngành, lợi ích nhóm chi phối trong xây dựng pháp luật.
Gắn bó với xe lăn từ năm 6 tuổi, chị Lâm Thị Nga từng gặp nhiều khó khăn khi di chuyển và làm việc. Từ nhu cầu thực tế của bản thân, chị cùng cộng sự phát triển những chiếc xe ba bánh được điều chỉnh theo thể trạng người sử dụng, giúp người khuyết tật chủ động hơn trong đi lại và lao động.
Từ những chuyến xe đến tận nhà các em nhỏ mồ côi sau Covid-19 đến các điểm trao quà trên cả nước, hành trình Trung thu của Tân Hiệp Phát mang theo sự sẻ chia và những món quà tuổi thơ.
Năm năm sau đại dịch Covid-19, những trẻ em mất cha, mẹ ngày nào đang từng bước trưởng thành, duy trì việc học và bắt đầu hướng đến những ước mơ riêng. Thông qua chương trình “Cùng con đi tiếp cuộc đời”, Tân Hiệp Phát cam kết bảo trợ 50 em đến năm 18 tuổi, góp phần duy trì sự hỗ trợ lâu dài để các em có thêm điều kiện học tập và vững bước trên hành trình phía trước.
Cùng với yêu cầu xử lý triệt để, dứt điểm tình trạng thiếu sách giáo khoa trong thời gian sớm nhất, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh trách nhiệm của các địa phương trong bảo đảm cung ứng suất ăn học đường.
Chiều 12-9, tại Hà nội, Ban chuyên đề An ninh Thủ đô cùng Tập đoàn Tân Hiệp Phát tổ chức gặp mặt, trao hỗ trợ định kỳ và tặng quà Trung thu cho các em nhỏ là “con đỡ đầu” trong chương trình “Cùng em vững bước tương lai”. Những món quà gửi trao trong dịp năm học mới không chỉ mang đến niềm vui, mà còn là lời động viên để các em thêm tự tin trên hành trình học tập và trưởng thành.
Một thói quen nhỏ sau khi giải khát giữa ca làm đã mang đến niềm vui lớn cho chị Trịnh Thị Ngọc. Nữ công nhân Thanh Hóa dùng khoản thưởng 50 triệu đồng để trả bớt khoản nợ xây nhà của gia đình.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia. Phát triển, thu hút và trọng dụng nhân tài phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ chiến lược làm định hướng cao nhất.
Từ câu chuyện một cô chủ quán nhỏ ở An Giang từng trúng 50 triệu đồng, việc giữ lại nhãn chai sau khi uống đang trở thành thói quen thú vị của nhiều người dân trong xóm. Chỉ vài thao tác đơn giản trên điện thoại, người tham gia có thể biết kết quả gần như ngay lập tức.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng vừa ký Công điện số 59/CĐ-TTg ngày 22/8/2026 gửi Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về tăng cường công tác bảo đảm an ninh, trật tự dịp Lễ Quốc khánh 2/9.
Từ ngày 28/9/2026, Nghị định 320/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi mang tính đột phá trong việc định danh và xác thực điện tử. Không chỉ dừng lại ở việc lưu trữ giấy tờ, VNeID sẽ trở thành "siêu ứng dụng" bắt buộc liên kết với nhiều lĩnh vực đời sống và là kênh chính thức để người dân nhận lương hưu, trợ cấp an sinh xã hội.
Những ngày làm việc giữa công trường đầy nắng gió ở Quảng Ngãi vốn đã quen thuộc với anh Đỗ Cao Thức. Nhưng một lần xé nhãn chai Nước tăng lực Number 1 trong giờ nghỉ đã mang đến bất ngờ lớn khi anh nhận giải Đặc biệt 100 triệu đồng từ chương trình “Xé ngay trúng liền”.
Nhấn mạnh tinh thần "lắng nghe, đồng hành và tháo gỡ thực chất", Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành phải xử lý đến cùng các vướng mắc về thuế và hải quan, tuyệt đối không để quy trình thực thi làm khó, đẩy doanh nghiệp vào vòng luẩn quẩn.
Sáng 4/8, phát biểu tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình và Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La), Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị rà soát kỹ lưỡng các quy định tại dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; trong đó nhấn mạnh việc xác định cấp tỉnh là hạt nhân, cấp xã là nền tảng trong khu vực phòng thủ, đồng thời bảo đảm quản lý chặt chẽ nhưng không tạo rào cản đối với tàu bay không người lái (UAV).
Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2026), Tạp chí Môi trường Giao thông đã tổ chức chuỗi hoạt động ý nghĩa tại Trà Cổ (Quảng Ninh) với nhiều nội dung thiết thực như giao lưu, du lịch, thi đấu Pickleball và đêm Gala kỷ niệm. Không chỉ tạo nên bầu không khí sôi nổi, các hoạt động còn góp phần thắt chặt tinh thần đoàn kết, xây dựng môi trường làm việc tích cực, tiếp thêm động lực để đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên tiếp tục cống hiến vì sự phát triển của Tạp chí.
