Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam sẽ chuyển đổi sang mô hình Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam

Lộ trình chuyển đổi được ấn định "chạy nước rút" ngay trong năm nay, nhằm tạo bệ phóng vững chắc, giúp doanh nghiệp đủ năng lực gánh vác các dự án quy mô lớn, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao và các tuyến kết nối quốc tế. Song song với việc thay đổi bộ máy, mục tiêu tăng trưởng cũng được đặt ra rất tham vọng: Giá trị sản lượng và doanh thu toàn tổng công ty phải tăng bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030.

Để đạt được mục tiêu này, Chính phủ mở đường cho việc bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước , nguồn tái đầu tư và các nguồn hợp pháp khác. Các bộ, ngành được giao những nhiệm vụ rạch ròi: Bộ Xây dựng quản lý và chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng; các cơ quan khác phối hợp xây dựng cơ chế phát triển công nghiệp đường sắt, đào tạo nhân lực và đặt hàng dịch vụ vận hành. Đặc biệt, Bộ Tài chính chịu trách nhiệm chủ trì xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho tổng công ty, dự kiến trình Chính phủ vào tháng 6.

Việc tái cơ cấu sẽ gắn liền với tinh gọn tổ chức, sắp xếp lại các đơn vị thành viên để nâng cao hiệu quả và phù hợp với định hướng dài hạn. Quá trình này được giám sát nghiêm ngặt thông qua cơ chế báo cáo định kỳ 6 tháng/lần lên Thủ tướng và Chính phủ.

Theo Đề án cơ cấu lại VNR giai đoạn 2026-2030 của Bộ Tài chính , đến cuối năm 2027 thành lập Tổng Công ty Công nghiệp đường sắt Việt Nam; cuối năm 2029 lập Công ty TNHH MTV Điện khí hóa đường sắt Việt Nam; đến cuối năm 2031 sẽ hình thành Tổng Công ty Kết cấu hạ tầng đường sắt Việt Nam. Các đơn vị này mang sứ mệnh "hấp thụ" công nghệ, từng bước nội địa hóa từ khâu vận hành, bảo trì đến sản xuất, chế tạo, hướng tới một mô hình quản trị tập đoàn hiện đại, dựa trên nền tảng số theo chuẩn quốc tế.

Về nguồn lực tài chính, Bộ Tài chính cho biết sẽ xây dựng phương án bổ sung vốn điều lệ cho tập đoàn theo quy định pháp luật. Đáng chú ý, VNR dự kiến tiếp nhận thêm tài sản công từ tuyến Đà Lạt - Trại Mát và một số ga hiện hữu như Hải Phòng, Thanh Hóa, Vinh, Huế, Sài Gòn. Riêng tuyến Đà Lạt - Trại Mát được ước tính có giá trị khoảng 50 tỷ đồng, qua đó nâng mức vốn điều lệ dự kiến của tập đoàn trong giai đoạn 2026-2030 lên gần 32.410 tỷ đồng và giai đoạn 2031-2035 lên hơn 49.780 tỷ đồng

Theo Bộ Tài chính, việc tái cơ cấu không chỉ là yêu cầu nội tại của doanh nghiệp, mà còn xuất phát từ những nhiệm vụ mới được Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng giao.

Tại các nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, VNR được giao tiếp nhận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng, tổ chức vận hành khai thác, đồng thời huy động doanh nghiệp khác đầu tư phương tiện và tham gia phát triển công nghiệp đường sắt.

Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đánh giá các nhiệm vụ đặt ra đều mang tính cấp bách, đòi hỏi phải có sự thay đổi mạnh mẽ về vốn, nhân lực và mô hình tổ chức. Việc chuyển đổi VNR sang mô hình Tập đoàn đường sắt quốc gia Việt Nam được coi là lời giải để hình thành một doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, đủ năng lực dẫn dắt ngành vận tải - logistics và công nghiệp đường sắt, phù hợp với định hướng phát triển các tập đoàn kinh tế mạnh theo Nghị quyết của Bộ Chính trị.