Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu về hạ tầng giao thông, chiều nay (20/4), Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết cả nước hiện mới có 22 cảng hàng không, đáp ứng công suất 155 triệu lượt hành khách/năm. Dự kiến đến năm 2050 sẽ phát triển lên trên 30 cảng hàng không, với công suất quy hoạch đạt 533 triệu lượt hành khách/năm.
Thông tin thêm, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết định hướng về xây dựng cảng hàng không, sân bay với vốn đầu tư công rất là thấp, nên chủ yếu cơ bản là nâng cấp sửa chữa những các điểm đi trước đồng thời tập trung vào đầu tư PPP và đầu tư tư để phát triển hàng không.
Về lĩnh vực đường bộ, hệ thống đường cao tốc đã được quy hoạch giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050, có 41 tuyến cao tốc với chiều dài là 8.993 km (trong đó có 6.539 km được đầu tư trước năm 2030). Đến nay, cả nước đã khai thác, thông xe kỹ thuật 3.345km đường bộ cao tốc; đang triển khai tiếp 1.252km đường bộ cao tốc, dự kiến hoàn thành trong năm 2027.
Về quy mô đầu tư, theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, cao tốc 2 làn xe với 548 km chiếm 16%; Cao tốc 4 làn xe hạn chế là 1.559 km và chiếm 47%; Cao tốc 4 đến 6 làn xe hoàn chỉnh là 1.238 km chiếm 37%.
Về cơ quan thực hiện, Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã thực hiện 2.561 km cao tốc chiếm 77%, địa phương làm chủ đầu tư là 784 km cao tốc chiếm 23%. Về phương thức đầu tư, các dự án đầu tư công là 2.485 km, chiếm 74%, đầu tư PPP là 860 km, chiếm 26%. Hiện cả nước đang triển khai thi công 1.252 km và dự kiến hoàn thành trong năm 2025. Trong đó, Bộ Xây dựng thực hiện là 153 km và các địa phương có một phần thực hiện là 1.099 km.Trong đó, các dự án thì đầu tư công là 611 km, đầu tư PPP là 641 km.
Đối với hệ thống quốc lộ, ông Minh cho biết hiện nay hệ thống quốc lộ đang hoàn thành và đưa vào khai thác là 24.776 km. Trong đó, thực hiện chủ trương phân cấp từ ngày 1/7/2025, Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã phân cấp cho tất cả các tỉnh 17.520 km. Trong đó, Bộ Xây dựng còn giữ lại để thực hiện 4.875 km. Theo ông Minh, số km này là những dự án BOT và một số dự án liên quan đến quốc phòng an ninh do Bộ Xây dựng quản lý.
Về đường bộ ven biển, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, hiện nay, đã hoàn thành và đưa vào khai thác là 1.701 km đường ven biển, chiếm khoảng 60%. Hiện, đang triển khai thi công là 340 km trên 10 tỉnh thành.
Đối với lĩnh vực đường sắt, ông Minh cho hay, theo quy hoạch mạng lưới được phê duyệt, sẽ có 25 tuyến với tổng chiều dài 6.658km (trong đó 7 tuyến hiện có dài 2.510km; xây dựng mới 18 tuyến với chiều dài 4.148km).
Về đường sắt đô thị, hiện nay trên cả nước đã hoàn thành được 3 tuyến, trong đó Thành phố Hồ Chí Minh có 1 tuyến, thành phố Hà Nội có 2 tuyến (trong đó tuyến Nhổn - ga Hà Nội mới hoàn thành đoạn trên cao, đang tiếp tục thi công đoạn ngầm, dự kiến sẽ hoàn thành toàn tuyến trong năm 2026 này).
“Như vậy, chúng ta đã thi công được 41km tại 3 tuyến đường sắt đô thị. Đối với các tuyến còn lại trong quy hoạch, Hà Nội có khoảng 18 tuyến, Thành phố Hồ Chí Minh có 12 tuyến. Tổng chiều dài 30 tuyến này là 2.224km, trong đó tổng các tuyến của Hà Nội dài 1.052km,” ông Minh thông tin.
Về lĩnh vực hàng hải và đường thủy, cả nước có 309 bến cảng với chiều dài 107km. Về cầu cảng, cả nước có 44 bến - cầu cảng dầu khí ngoài khơi đáp ứng được năng lực vận tải, xuất khẩu hàng hóa của cả nước; luồng hàng hải được đầu tư đồng bộ với các bến cảng biển và năng lực hệ thống cảng đạt khoảng 955 triệu tấn/năm (tăng gấp 1,3 lần so với năm 2020).
Trước đó, nêu ý kiến tại phiên thảo luận chiều 20/4, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn Phú Thọ) nhấn mạnh phát triển hạ tầng giao thông kết nối chiến lược giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy liên kết vùng. Trong đó, liên quan đến địa phương này, có dự án tuyến đường kết nối Việt Trì - Hòa Bình.
Theo đại biểu Nguyễn Văn Mạnh, tuyến đường kết nối Việt Trì - Hòa Bình khi hình thành, sẽ kết nối trực tiếp những hành lang cao tốc Nội Bài - Lào Cai và Hòa Bình - Sơn La, góp phần giảm chi phí logistics, mở rộng dư địa thu hút đầu tư, hình thành các hành lang kinh tế dọc tuyến, đồng thời thúc đẩy liên kết cả trong nội tỉnh và liên vùng.
Tuy vậy, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh cũng thẳng thắn chỉ ra quá trình kêu gọi đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) đã bộc lộ những hạn chế rõ rệt về tính khả thi về tài chính cũng như tổng mức đầu tư thường cao hơn do nhà đầu tư phải tính đến chi phí lãi vay và lợi nhuận.
Từ thực tế trên, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành xem xét cho phép triển khai dự án theo hình thức đầu tư công, có sự hỗ trợ khoảng 50% từ ngân sách Trung ương nhằm bảo đảm tính khả thi.
Song song với đó, đại biểu của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ cũng kiến nghị Chính phủ giao các bộ, ngành phối hợp chặt chẽ với địa phương trong bố trí vốn, hoàn thiện thủ tục, quy hoạch và tổ chức triển khai dự án theo đúng quy định; đồng thời cần áp dụng cơ chế linh hoạt trong lựa chọn phương thức đầu tư đối với những dự án hạ tầng chiến lược có tính lan tỏa, thay vì áp dụng cứng mô hình PPP trong mọi trường hợp.
Có chung quan điểm về tầm quan trọng của việc phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) đề nghị Chính phủ làm rõ tiêu chí xác định dự án ưu tiên để mở không gian phát triển mới, tháo điểm nghẽn liên kết vùng, giảm chi phí logistics, tăng năng lực sản xuất và có thể phát huy hiệu quả ngay trong giai đoạn 2026 - 2027.
Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, rủi ro của hạ tầng không chỉ là chậm tiến độ, mà còn là phân tán nguồn lực, giải phóng mặt bằng không đồng đều giữa các địa phương, di dời hạ tầng kỹ thuật chậm, thiếu kết nối giữa các loại hình hạ tầng và nguy cơ đội vốn khi kéo dài thời gian thực hiện. Do đó, đại biểu kiến nghị siết chặt giám sát chất lượng, tiến độ, hiệu quả đầu tư và năng lực phối hợp thực hiện liên ngành, liên vùng.
